Alla tscherca da tschun schuldai franzos

Rodund 30 acturas ed acturs stattan silla tribuna da teater igl uost 2026 sper la claustra a Mustér. Sper quels giogan denter 15 e 20 ina rolla da statists. Mo quellas e quels han ils responsabels pil teater el liber «1799 – Revolta ella Cadi» aunc buca cattau tuts. «Nus encurin aunc tschun umens ella vegliadetgna denter 18 e 60 onns ch’ein promts da surprender rollas da statists sco schuldai franzos», di il reschissur René Schnoz e constatescha: «Quei teater el liber ei ina grondiusa caussa ed in’unica caschun da separticipar ad in ensemble cun interessanta glieud. Ils schuldai han da dir nuot, els han semplamein d’esser presents. Mo els ein impurtonts.»

Landsturm e catschadurs

La fin da schaner han ils exercezis pil teater el liber che vegn purschius dall’Uniun Dentervals entschiet. Dils 7 entochen ils 22 d’uost 2026 vegn il toc presentaus nov ga. L’uniun descriva suandontamein il toc: «Il toc fictiv da Hubert Giger gioga igl onn 1799. In onn cun consequenzas fatalas per Mustér e pil Grischun insumma. Las pussonzas grondas da quei temps, la Frontscha cun Napoleon e l’Austria e ses alliai, han era cumbattiu ina l’autra ella Cadi. Il mars 1799 gudogna in’allianza da landsturm, catschadurs e purs ina battaglia encunter ils Franzos a Cons. Mo quei ei buca la fin d’in trest capetel ella historia dalla regiun. Suenter ina revolta dils indigens encunter ils Franzos igl 1. da matg 1799 ha la schuldada dau fiug al vitg ed alla claustra.»

Romontsch, tudestg e franzos

La gronda part dallas acturas e dils acturs dil teater el liber a Mustér ein dalla Surselva, singuls d’ordeifer, sco per exempel Martin Ostermeier. Igl actur tudestg ei staus da veser ella seria da films «Der Bestatter». «El gioga la rolla d’in officier da Habsburg. El scriva adina puspei brevs a casa. Sia rolla ei per tudestg, mo lu havein nus era sequenzas per franzos. Quellas passaschas per tudestg e franzos vegnan projectadas per romontsch sin ina tenda. En quei senn ei il toc trilings, schegie che franzos e tudestg cumparan mo en circa ina quarta dil toc», di René Schnoz. In ulteriur actur enconuschent ei David Flepp che presenta pader Placi. El teater el liber «La stria da Dentervals» igl onn 2019 haveva el giugau il mistral. La musica pil toc vegn procurada d’in chor ad hoc che secumpona da cantaduras e cantadurs da Mustér, dil Chor viril Sedrun e dil Coro Rossini. Il chor vegn dirigius da Claudio Simonet, las canzuns ein cumponidas dad el e d’Armin Caduff.

Conflict ed amur

«1799 – Revolta ella Cadi» ei in drama historic. «La finamira ei da raquintar la historia d’avon pli che 200 onns aschi verdeivel sco pusseivel. Quei ei buca sempel. La sfida da quei toc ei segiramein da procurar ch’el daventi buca memia monotons, vul dir ch’ei seigi buca mo ina presentaziun da conflicts culs Franzos dall’entschatta entochen la fin. Per quei motiv ha igl autur Hubert Giger era involviu quella ga scenas dil mintgadi el toc, per exempel d’amur ni era scenas divertentas», di René Schnoz. Sco tiel toc d’avon siat onns ein da veser era quella ga affons sin tribuna.

Giulia e Gada

E tuttina ha il toc che vegn presentaus igl uost vegnent ina parallela cul toc dalla stria. «Hubert Giger ha integrau el toc era quella ga scenas dalla Giulia e dalla Gada. Ellas duas ein stadas da veser el toc dalla stria ed era quella ga dattan ellas la tecca. Quei fa divertents il toc. Legreivlamein vegnan quellas duas rollas giugadas dallas duas medemas dunnas Gabi Lozza ed Esther Berther», relata René Schnoz. Las duas dunnas tuornan pia plirs tschentaners pli tard aunc ina ga sin tribuna. «Pigl auter ei quei toc cheu tut auters che quella dalla stria. Il toc vegn giugaus en pli biars loghens. Per quei motiv san ils elements da culissa dalla tribuna era vegnir spustai», di René Schnoz.