Segl

La gallaria Fedacla vegn actuelmaing saneda

Normelmaing vegn que evito da fabricher düraunt la stagiun d’inviern. Ma tar quist plazzel da fabrica speciel staun las lavuors gnir fattas düraunt la stagiun fraida, pervi dal prievel dad ova granda: La gallaria dad ova sur Segl vegn saneda düraunt quist ed il prossem inviern.

parter

Düraunt quist ed il prossem inviern vegn saneda sü sur Segl la gallaria Fedacla. Que es ün tunnel chi impedescha già daspö passa ün mez tschientiner cha la vschinauncha vegna inundeda zieva ün temporel u üna plövgeda pü granda. Ma prominent nun es quist tunnel, el as zoppa bain a l’ur dal lej da Segl: ün fabricat da 500 meters chi sviescha tar ovas grandas üna part dal flüm Fedacla tres la muntagna direct i’l lej invezza da passer tres la chavorgia ed alura inunder l’intera vschinauncha.

Ün’ideja simpla e geniela

Lönch ho la vschinauncha da Segl adüna darcho gieu problems cun ovas grandas chi gnivan our da la Val Fex, ün intschess da bod 34 kilometers quadrats, e gniva schmacho cuort davaunt la vschinauncha tres la chavorgia stretta. Impustüt zieva temporels e plövgedas d’eiran las vias a Segl suvenz inundedas. Diversas imsüras da correcziun dal flüm nu vaivan purto da quel temp l’effet giavüscho. Per calmer la situaziun e preserver la vschinauncha da dapü dans dad ova s’ho fabricho l’an 1969 il tunnel da drenascha Fedacla. E quel ho fat sieu dovair fin al di dad hoz. Que conferma eir il respunsabel dal departamaint da prievels da natüra da la vschinauncha da Segl, Silvano Meuli, invers RTR: «Sch’eau pens quauntas voutas cha la gallaria d’eira già in funcziun… Quella es fich importanta per la vschinauncha da Segl.»

Sanaziun necessaria

Schabain cha la granda part da la gallaria es auncha in ün bun stedi, stu ella istess gnir saneda per ch’ella possa cuntinuer da fer il bun serv eir düraunt ils prossems 50 fin 80 ans. Silvano Meuli es impreschiuno da la lavur cha vaivan fat aunz 50 ans: «La prüma vouta ch’eau sun rivo uossa a guarder il tunnel, d’heja penso cha’ls lavuraints hegian già betuno üna part da nouv, ma que d’eira auncha betun da pü bod. Lo vaivane propi fat üna buna lavur.»

Las lavuors chi staun gnir fattas sun tar quist plazzel da construcziun ün po pü cumplichedas: Ün miel ova passa adüna tres la gallaria e quella nun es uschè granda. Il tunnel es 500 meters lung e trais meters larg. Lavuro po be gnir düraunt l’inviern perque cha’l prievel dad üna ova granda es pü pitschen, intaunt cha que ho naiv. Different sensuors illa Val Fex alarmeschan subit cha que dess üna müdeda dal spievel dad ova. Alura haun ils lavuraints duos minuts temp da banduner il tunnel ed ir in ün lö sgür.

Logisticamaing es que eir üna sfida: Be pochas persunas paun lavurer al istess mumaint i’l tunnel e que per motivs da sgürezza e da plazza. Eir tar las maschinas s’ho gieu da piglier models pü pitschens chi rivan tres. L’intera sanaziun da la gallaria Fedacla cuosta var 2,5 milliuns francs e vain finanzieda da la vschinauncha scu eir dal Chantun e da la Confederaziun.