Val Müstair

«Viadi tras il temp» – ün’invista climatica in üna Val Müstair futura

La müdada dal clima varà üna grond’influenza sün nossas cuntradas. Quai es il punct da partenza da la dissertaziun dad Elena Siegrist, doctoranda da geografia e svilup perdüraivel pro l’Institut federal da perscrutaziun da god, naiv e cuntrada. In trais lös illa Svizra – tanter oter illa Val Müstair – ha ella muossà differents scenaris co cha’l müdamaint dal clima pudess avair ün effet sülla cuntrada e cun quai eir sülla vita da minchadi. Üna jada, schi’s surlascha üna cuntrada a las consequenzas sainza intervenziuns ed üna jada, schi’s reagischa in möd proactiv.

parter

La buna novità güsta sco prüm: Intant vaina amo tuot in noss agens mans per influenzar l’avegnir da nossas valladas per pudair viver eir in futur in quellas. Quai eir scha las prognosas in connex cul müdamaint dal clima prevezzan ün avegnir tuot oter co allegraivel. La dumonda es be co cha nus reagin a tuot ils müdamaints chi capitan: insomma bricha o lura in möd proactiv? Uschea as pudessa resümar cuort la sairada d’infuormaziun cul titel «Viadi tras il temp» chi ha gnü lö in mardi saira illa Val Müstair.

Insembel culla Biosfera Val Müstair ha Elena Siegrist, doctoranda da geografia e svilup perdüraivel pro l’Institut federal da perscrutaziun da god, naiv e cuntrada (WSL), invidà a la populaziun da’s partecipar ad üna spassegiada imaginada tras il temp. Quista sairada d’infuormaziun e discussiun es – davo ün lavuratori cullas autoritats cumünalas – statta la finischun da la lavur sül lö da la doctoranda. Circa ün on e mez ha Elena Siegrist lavurà vi da quista part da sia lavur, tanter oter i’l chantun Berna, i’l chantun Argovia ed apunta illa Val Müstair. Sper retscherchas da scenaris da clima, rapports da specialists e strategias dal clima chantunalas e naziunalas, fuorma üna consultaziun da perits locals la basa da quista dissertaziun.

Vista regiunala sün ün tema global

Chi’s tratta quia d’ün proget interdisciplinar tanter società e scienza cul fat cha’l müdamaint dal clima es üna realtà e la dumonda, che cha nus tuots fain landroura, declera la doctoranda Elena Siegrist. E quai na sün livel global e neir naziunal, dimpersè cun vista locala süll’agna regiun. Cha quai saja bler plü daspera al minchadi ed animescha uschea eir plü fich da s’imaginar a sai svessa in quista realtà.

«Nus nun eschan buns da schoglier la problematica dal müdamaint dal clima sulettamaing illa Val Müstair. Quai am es natüralmaing fich consciaint. Nus nu saran neir na buns da tilla schoglier in Svizra, però nus vain fich bleras pussibiltats e spazi d’agir, per lura contribuir ad ün avegnir plü degn da viver», es Elena Siegrist persvasa ed agiundscha: «Nus vain simplamaing üna obligaziun da contribuir a la protecziun dal clima, eir scha nus nun eschan buns da survendscher quai sulets!»

Reactiv obain proactiv?

Per ragiundscher quist effet dad esser pertoc plü ferm da la situaziun e svagliar uschea eir üna reacziun, ha Elena Siegrist lavurà cun fotografias dal passà e visualisaziuns da l’avegnir da differentas cuntradas our da la listessa perspectiva. Il punct da partenza per las visualisaziuns da l’avegnir es üna Val Müstair futura in duos scenaris – reactiv e proactiv – intuorn dal 2050 cun temperaturas da plus 4,9 grads.

Il scenari reactiv parta da la supposiziun cha la politica e la società in Svizra nu reagischan insomma bricha al müdamaint dal clima. Il scenari proactiv invezza prevezza cha la politica e la società reagischan al müdamaint dal clima e cha nus tuots inviain masüras e strategias co s’adattar a las müdadas. Implü parta quist scenari eir da la supposiziun cha’l böt da nolla emissiuns nettas gnia ragiunt al 2050.

Il turissem, l’agricultura, ils gods, las vals ed ils flüms, il trafic, il fabrichar e la biodiversità, tuot quists differents aspets vegnan tuts in quists duos scenaris suot la marella. Quai cun ipotesas sco per exaimpel a reguard la metoda da cultivaziun in avegnir, la dumonda co chi’s tratta il trafic public ed il trafic individual, ingio e co vegna pasculà e che influenza han quellas decisiuns per exaimpel sün noss gods e pas-chüras. O lura la dumonda co chi’s preschainta il provedimaint e scumpart d’aua in avegnir, co il consüm d’energia, che progets da revitalisaziuns chi vegnan tut per mans e co chi’s tratta la tematica da nouvas culturas da gods chi sun plü resistentas invers temperaturas plü chodas.

Mincha ingaschamaint quinta

L’intent da svagliar l’agen interess per quista tematica, resguardond bainschi il svilup global, però cul stret focus sül regiunal, para d’avair toc als raduond 30 preschaints. Davo la preschantaziun, quai a man da cuortas istorgias da mincha lö e scenari, han nempe eir ils preschaints pudü s’exprimer in chosa. Da skeptica invers la prognosa plüchöntsch pessimistica i’l avegnir, sur pissers reals a reguard al müdamaint dal clima, infin a vuschs chi beneventeschan quista vista plü regiunala e plü intima.

Elena Siegrist es in mincha cas cuntainta culla discussiun e conclüda la sairada seguaintamaing: «La Val Müstair ha tenor mai ün grond potenzial da svilup per cumbatter il müdamaint dal clima in möd proactiv. Per üna perquai cha la populaziun da la Val Müstair es fingià da natüra fich consciainta davart seis spazi da viver prezius e perquai cha l’avegnir da la vallada sta fich a cour a seis indigens. E da l’otra vart daja quia simplamaing eir bleras masüras chi füssan pussiblas da realisar. Eu am giavüschess cha nus sco comunità s’inaccordschessan chi vala la paina dad almain provar da cumbatter – tant quia, sco eir in tuot il rest da la Svizra.»

Cun quista sairada es la lavur per Elena Siegrist illa Val Müstair uossa terminada. Per ella persunalmaing però amo brich. Ils prossems mais nempe haja nom sortir e resümar tuot il cuntgnü e tuot las conclusiuns in ün palperi scientific. Cul böt final da na be pudair contribuir ad ün meglder avegnir, dimpersè eir da pudair lura gnir promovüda.