Alois Carigiet e Matias Spescha s’entaupan a Trun

Las sutgas ed ils bauns dalla sala da dertgira el Museum Cuort Ligia Grischa eran occupai entochen il pli davos plaz la davosa sonda suentermiezdi cura che Erica Cavegn-Pfister, la presidenta dalla fundaziun dil museum ha beneventau il publicum. Lu ha ella engraziau als dus curaturs dall’exposiziun Alexa Giger e Gieri Venzin per lur idea fantastica e per lur grond engaschi cun preparar l’exposiziun. Els dus han menau tras la vernissascha cun ina survesta dils muments impurtonts dalla veta artistica d’Alois Carigiet e Matias Spescha a basa dallas fontaunas romontschas.

Turnar e bandunar

Bandunar e turnar ni restar egl jester seigien fenomens che hagien occupau fetg ton Alois Carigiet sco era Matias Spescha, eis ei vegniu detg alla vernissascha a Trun. La fin dils onns 1930 hagi Alois Carigiet bandunau il marcau da Turitg e seigi secasaus a Platengia ella val da sia affonza. Biebein diesch onns pli tard hagi Matias Spescha bandunau siu liug nativ e serendius a Turitg. Ils dus artists oriunds da Trun seigien encaminai per schidadir vias cuntrarias, denton cul medem intent: omisdus hagien vuliu daventar artists. L’exposiziun el Museum Cuort Ligia Grischa tematisescha la relaziun amicabla dils dus artists indigens.

Atgna savida e rapports da pli baul

«La pli interessanta experientscha per mei sco intermediatura d’art ei stau da saver organisar inagada ina exposiziun dall’entschatta tochen la fin», di Alexa Giger che curatescha l’exposiziun d’Alois Carigiet e Matias Spescha ensemen cul cineast e schurnalist Gieri Venzin. Era per el eis ei stau in’experientscha unica da far la lavur dad A tochen Z. El Telesguard da RTR han ils dus curaturs detg denter auter ch’els seigien sedecidi da metter il focus sin fontaunas romontschas. «Nus havein vuliu saver co igl ei vegniu rapportau en tiara romontscha d’Alois Carigiet e da Matias Spescha. Ina interessanta scoperta ei era stau per nus da constatar che ton da Carigiet sco era da Spescha eis ei vegniu rapportau la pli emprema gada per romontsch.»

Sursilvans cun tgierp ed olma

Dalla rapportaziun romontscha dils dus artists Alois Carigiet e Matias Spescha resortan fatgs ch’eran buc aschi presents ni forsa schizun nunenconuschents. Ils dus curaturs dall’exposiziun Alexa Giger e Gieri Venzin han fatg allusiun duront l’avertura all’affecziun da Carigiet e da Spescha per la Surselva, pils cuolms e pil romontsch sursilvan. Alois Carigiet hagi en siu temps sco creatur da placats e graficas a Turitg pli ditg e pli fetg sentiu il giavisch da turnar en sia patria. Cuort suenter ch’el hagi giu creau il placat per l’exposiziun naziunala svizra Landi igl onn 1939 seigi Alois Carigiet sedecidius da bandunar Turitg e turnar en Surselva a Platengia, in’ucliva che s’auda tier Sursaissa.

Relaziun amicabla

Alois Carigiet e Matias Spescha han cultivau ina relaziun amicabla in cun l’auter, malgrad ch’els havevan ina differenza da vegliadetgna da varga 20 onns. Ils dus artists hagien cultivau plirs contacts, han ins udiu alla vernissascha. Diesch onns suenter che Alois Carigiet seigi turnaus en Surselva hagi Matias Spescha bandunau Trun e seigi ius a Turitg e da leu en Frontscha. Era Matias Spescha seigi denton restaus in Sursilvan che hagi per exempel scret en in omagi alla Surselva egl Ischi digl onn 1992: «Tut quei ch’jeu fetsch ei sursilvan. Mia mumma ei la Surselva e tut quei ch’jeu fetsch vegn orda leu. Quei emporta lu nuota fetg co ei ves’ô.»

La Mona Lisa

Sin la runda tras la nova exposiziun el Museum Cuort Ligia Grischa intervegn ins che Alois Carigiet hagi creau sias grondas ovras sco pictur artist suenter sia carriera sco creatur da placats a Turitg, pia suenter siu retuorn en Surselva. Ell’exposiziun a Trun dat ei era ina premiera. Per l’emprema gada ei il maletg dalla «cratschla» ni dalla sgagia sin finiastra exponius. Alexa Giger e Gieri Venzin han era numnau quei maletg la Mona Lisa dall’exposiziun.

Las ovras tumprivas da Matias Spescha ell’exposiziun ein buca las grischas e buca quellas dallas fuormas e dils spazis ch’ins enconuscha da ses davos decennis. Sco quei ch’ils curaturs han detg seigien las ovras tumprivas da Matias Spescha plitost nunenconuschentas. Ei setracti da maletgs che seigien datier als motivs d’Alois Carigiet. Denter las ovras tumprivas da Spescha exponidas a Trun el Museum Cuort Ligia Grischa ei per exempel era ina dil vitg da Trun ni plirs autoportrets.