Scuol

Impressarias ed impressaris appelleschan da s’ingaschar

Quatter impressarias ed impressaris da l’Engiadina Bassa e la Val Müstair s’han radunats l’eivna passada a Scuol per ina discussiun al podium a reguard l’ingaschamaint regiunal dad affaristas ed affarists. Il facit da la saira: s’ingaschar cunvain.

parter

Marcurdi passà ha gnü lö a Scuol ina discussiun al podium a reguard l’ingaschamaint regiunal dad affaristas ed affarists (guarda eir boxa). Las persunas cha’l moderatur Nicolo Bass ha bivgnantà marcurdi passà a Scuol per ina discussiun ak podiim i’l rom da l’occurrenza d’impuls da la Regiun Engiadina Bassa Val Müstair portan tuots plüs chapels. Ellas ed els sun impressarias ed impressaris, s’ingaschan illa politica o/ed in societats ed uniuns.

L’hotelier Kurt Baumgartner ha surtut differentas caricas, tanter oter s’ingascha el pella Società da promoziun da sport da skis. «Eu viv daspö 25 ons a Scuol, n’ha quatter uffants ed il futur da quista regiun am sta a cour.» Quai sun seis motivs per l’ingaschamaint. Gabriella Binkert Becchetti nun es be presidenta cumünala da Val Müstair e presidenta da la Regiun Engiadina Bassa Val Müstair, ma s’ingascha eir amo in differentas otras caricas e maina insembel cun seis hom ün agriturismo al Lai da Garda. «Il motiv principal per meis ingaschamaint es l’amur pella val e pels umans illa regiun», ha’la dit.

L’ingaschamaint driva portas

Co as lascha cumbinar l’ingaschamaint per üna società o uniun cun esser affarista o affarist? Quista dumonda ha respus Michi Beer, mainagestiun da Marangunaria Beer SA e manader da la partiziun scolaziun pro l’associaziun Holzbau Schweiz: «Eu sun activ impustüt pro la promoziun da la generaziun giuvna.» Schi’s lessa cumbatter la mancanza da persunal qualifichà s’haja dad investir in giarsunas e giarsuns e scolaziun. Conflicts d’interess nu detta in seis cas. Eir pro seis ingaschamaint in comites d’organisaziun per evenimaints illa regiun possa el profitar. «I’s po as preschantar dad ün’otra vart e forsa dafatta acquirir collavuraturs.»

Gabriella Binkert Becchetti es cuntainta ch’ella nun ha l’affar illa Val Müstair. «Eu incleg las resalvas dad impressaris giuvens a reguard caricas politicas perquai cha tuot tenor decisiun as poja perder cliaints», ha’la manià. Mo listess fa ella recloma per l’ingaschamaint politic perquai cha quel driva portas e chi’s possa s-chaffir üna gronda rait sociala. Ch’in Val Müstair saja la suprastanza magari giuvna, il plü giuven suprastant ha 22 ons.

L’ingaschamaint s’inclegia da sai

Irma Tognini es mainagestiun da Terretaz SA e commembra da la suprastanza cumünala da Zernez. «Eu sun inchün chi’s piglia temp per s’ingaschar eir sper l’affar», ha’la dit. Ch’ella nun haja amo mai gnü conflicts d’interess tanter sia funcziun politica e quella da la firma. «Adonta ch’eu sun respunsabla sco suprastanta tanter oter pella rumida da naiv.»

Eir l’hotelier Kurt Baumgartner ha intunà cha la dumonda, schi’s dessa s’ingaschar sco impressari illa regiun, saja obsoleta. «Eu m’ingasch fingià cun s-chaffir plazzas da lavur, cun fabrichar hotels, cun cumprar aint localmaing, cun far cunvegnas da prestaziun cun otras gestiuns», ha’l dit. Sia Belvédère Hotel Familie sustegna differents progets, da la Büvetta a Nairs fin als sportists giuvens da la regiun.

«Nus sfuondrain in bürocrazia»

Pel mumaint mancan impressarias ed impressaris illa politica. Las partecipantas ed ils partecipants dal podium sun da l’avis chi saja important ch’eir lur branscha saja rapreschantada illa politica. Michi Beer ha argumantà cun ün exaimpel concret: Implir oura ün formular per üna dumonda da fabrica saja dvantà enorm cumplex. «Nus sfuondrain illa bürocrazia», ha’l manià. Cha la bürocrazia vegna fatta dals uffizis e quels hajan da gnir masinats da la politica. Chi saja important dad avair persunas illa politica chi inclegia la mansteranza e frena la surregulaziun.

Eir Gabriella Binkert Becchetti es da l’avis cha la surregulaziun fetscha don als affars e dimena a l’economia. L’appel da Kurt Baumgartner as drizza invers la società: avair daplü san inclet e surtour aigna respunsabiltà. Ch’hozindi detta ledschas per tuot e cha quellas nu’s saja esa bod na plü bun dad abolir.

Pisserar per agens candidats

Irma Tognini ha rendü attent cha la mansteranza saja svessa respunsabla da surgnir üna forza politica: «Nus stuvain ans tour pel nas e pisserar cha daplü persunas da la mansteranza surpiglian üna carica politica.»

Tenor Gabriella Binkert Becchetti daja in Engiadina Bassa ed in Val Müstair bleras impressarias ed impressaris chi s’ingaschan a favur da la cumünanza. «Nus eschan posiziunats bain.» Chi detta illa regiun eir üna buna perincletta sur ils partits ed interess particulars oura, quai cul böt da manar inavant la regiun.

Critica invers la pratcha da recuors

La dumonda co cha l’impraisa possa profitar da l’ingaschamaint social o politic es gnüda respusa da maniera differenta. Per Michi Beer nun es üna carica politica ün’opziun: «La critica es uschè gronda invers suprastants e capos cumünals cha quai vess effets negativs per l’impraisa.» Cha quai saja oter Holzbau Schweiz, là saja il barat vicendaivel da gronda valur per seis affar.

Kurt Baumgartner ha appellà a la politica da muossar daplü curaschi pro decisiuns chi sustgnessan las regiuns. «Eir illa norma daja ün spectrum.» Ch’el haja progets in differents cumüns e constata cha tuot tenor cumün variescha la prontezza da realisar progets innovativs.

Gabriella Binkert Becchetti invezza ha critichà la pratcha excessiva dad inoltrar recuors apaina chi vegnan publichats progets. Ch’uschea vegna bloccà il progress illas regiuns.

Da rebass fin festas cumünaivlas

Las partecipantas e’ls partecipants dal podium s’ingaschan eir per lur collavuraturas e collavuraturs. Per Michi Beer esa important chi regna ün bun clima da lavur. Irma Tognini sustegna a seis collavuraturs, schi lessan surtour caricas in lur temp liber o hajan hobis. La Belvédère Hotel Familie spordscha a las collavuraturas e collavuraturs scolaziuns, mo eir ün abunamaint da fitness e rebass in differents affars.

Il Cumün da Val Müstair pussibiltescha models da lavur moderns cun pensums parzials per sustegner ils bsögns da las famiglias. Gabriella Binkert Becchetti constata cha in Italia sajan las impraisas bler plü famigliaras. «Patruns e collavuraturs han relaziuns plü strettas e fan eir üna o tschella festa insembel.» Forsa cha impressaris svizzers pudessan imprender amo alch dals vaschins dal süd a reguard l’aspet social in üna firma.

«Cheus sun plü importants co chapital»

Co po s’ingaschar ün’impraisa socialmaing? La resposta a quista dumonda ha dat Luzi Thomann da Thomann Nutzfahrzeuge AG i’l rom dad ün’occurrenza d’impuls a Scuol.

Fadrina Hofmann/PL

Luzi Thomann ha fundà, sviluppà e manà la firma Thomann Nutzfahrzeuge AG e d’eira dürant 28 ons impressari independent. Hoz è’l amo vicepresident dal cussagl d’administraziun da l’impraisa ed el sustegna ad otras firmas, schi va per temas sco comunicaziun interna o mancanza da persunal. El es persvas cha l’ingaschamaint social in üna firma cunvegna. «Fingià be dad esser ün bun patrun chi spordscha lavur es ün act social», ha’l dit in marcurdi passà a chaschun da l’occurrenza cul titel «Ingaschà sco impressari(a) illa regiun» a Scuol. Cha lavur s-chaffischa ün sen, detta structura e tegn «e spranza eir cuntantezza». Tenor Luzi Thomann s’ingaschan bleras impraisas socialmaing, minchüna in sia maniera. Be pacas comunicheschan quellas masüras eir vers inoura. «Ün’investiziun cun cour e strategia es suvent plü importanta co ün plan da business», ha manià Luzi Thomann.

L’epoca dals collavuraturs

Tenor l’expert ans rechattaina pel mumaint in ün temp dals collavuraturs e da la cliantella. Impraisas vegnan congualadas, infuormaziuns as derasan svelt. «Buna lavur nu d’eira amo mai uschè importanta.» Chi saja ün uschedit «people business». «Cheus sun plü importants co chapital», ha declerà Luzi Thomann. Thomann Nutzfahrzeuge AG ha hoz bundant 300 collavuraturas e collavuraturs e dal persunal vegna tgnü chüra. «Eu racumond da fixar l’ingaschamaint social illa strategia da la firma», ha’l dit.

In sia firma detta diversas masüras a favur da las collavuraturas e’ls collavuraturs, tanter oter models da temp da lavur chi pussibilteschan da cumbinar famiglia e manster, la tscherna tanter daplü paja o daplü temp liber o eir cha commembers da las famiglias dals collavuraturs hajan priorità, schi vain liber üna plazza o üna plazza da giarsunadi. A disposiziun stan eir ün prümaran ed üna rulotta da la firma per far vacanzas. I dà üna canorta, autos da l’affar pon ils collavuraturs dovrar ed els vegnan sustgnüts, schi lessan surtour caricas in societats o illa politica.

S-chaffir fiduzcha ed ün bun image

Ingaschamaint social significha per Luzi Thomann eir dad avair surdat la firma ad inchün chi cuntinuescha culla cultura da l’impraisa. Uschea nun ha’l tschernü a quels chi han sport il plü bler, ma a quels chi han listessa mentalità da lavur. «Quai debitaivna a nos team.» Tenor Luzi Thomann ha l’ingaschamaint social illa firma gronds avantags: El s-chaffischa fiduzcha, la firma survain ün bun image, i’s chatta collavuraturas e collavuraturs e giarsunas e giarsuns, las bancas sustegnan credits, i’s vain racumandà ed uschè inavant. «Üna soluziun da model nu daja per ingaschamaint social illa firma, ma mincha impraisa po far quai, pass per pass e da maniera consequenta.»

Appel per daplü ingaschamaint politic

Il tema dal referat cuort da Maurus Blumental, directer da la Società da mansteranza grischuna, es stat la promoziun per voluntaris e l’ingaschamaint politic in impraisas. Tenor el dess gnir pussibiltà e sustgnü l’ingaschamaint da collavuraturas e collavuraturs in societats. Ch’uschea possan contribuir impraisas alch pella società. Pussibel es quai cun gnir incunter cun flexibiltà schi va per survgnir liber, mo eir cun know-how o cun sustegn finanzial e material. «I va per ün act da solidarità, per dar inavo alch a la società sco impraisa», ha declerà il directer. Da quai profita eir la firma: Cha la motivaziun ed il spiert da team gnian promovüts, la rait sociala rinforzada, chi saja bun per l’image e cha l’impraisa dvainta ün lö da lavur attractiv. «Collavuraturs ingaschats sun collavuraturs motivats.» Nouv daja uossa eir il premi Benevol per impraisas. S’annunzchar per quel as poja suot www.benevol-gr.ch

Activs illa politica

Illa seguonda part da seis referat ha rendü attent Maurus Blumenthal chi detta adüna damain impressarias ed impressaris i’l Cussagl grond ed in suprastanzas cumünalas. Tenor el vegnan trattas vieplü decisiuns illa politica chi nu correspuondan als bsögns ed interess da commerzi e mansteranza. «Libertats vegnan restrettas, cuosts ed impostas s’augmaintan, la politica e’ls uffizis s’intermettan illa vita da minchadi da las impraisas.»

Tenor üna retschercha actuala da la Società da mansteranza grischuna sun ils commembers da l’avis chi saja important cha impressarias ed impressaris sajan activs illa politica per pudair defender ils interess da la branscha. «Chi chi s’ingascha po realisar alch e promouver decisiuns a favur da las impraisas», ha intunà Maurus Blumenthal. Ch’ultra da quai possan eir quia gnir rinforzadas raits e la visibiltà da la branscha vegna promovüda. «Ingaschamaint politic maina daplü co quai ch’el fa don ad impraisas», uschea la conclusiun. (pl/fh)