Ün concept cunter la spopulaziun
La Regiun Engiadina Bassa Val Müstair ha publichà ün concept per üna politica d’uffants e giuvenils illa regiun ed i’ls singuls cumüns. Il concept cuntegna diversas masüras specificas pels cumüns ed ha il böt da promouver cun üna megldra coordinaziun eir l’attractività da la regiun per famiglias. Üna masüra concreta es da s-chaffir ün parlamaint da giuvenils chi’s dess radunar quist utuon per la prüma jada.
«Ils cumüns da la Regiun Engiadina Bassa Val Müstair s-chaffischan spazis da viver chi sun vitals, sgürs ed adattats per famiglias ed i’ls quals uffants e giuvenils pon crescher sü.» Uschea es descritta la visiun o l’idea da basa per ün nouv concept da politica d’uffants e giuvenils cha la conferenza dals presidents da la Regiun Engiadina Bassa Val Müstair (EBVM) ha deliberà in sia sezzüda dals 2 avrigl 2026: «Cun üna politica d’uffants e giuvenils activa e perdüraivla garantischan ils cumüns protecziun, promoziun e partecipaziun per tuot ils umans giuvens.» Il concept formulescha finamiras strategicas e masüras concretas a reguard las abitantas e’ls abitants cun ün’età da nolla fin 25 ons. Actualmaing sun quai tenor il concept bundant 1800 persunas – o var 20 % da la populaziun totala.
«Per nus es quai eir ün’analisa da basa chi muossa: Che funcziuna, ingio daja bsögn d’agir», disch Gabriella Binkert Becchetti, la presidenta cumünala da Val Müstair e la parsura da la conferenza da presidents da la Regiun EBVM. «Ma la realisaziun es in prüma lingia roba dals singuls cumüns.»
Mantgnair l’existent, examinar meglioraziuns
Il concept preschainta sün ses paginas masüras concretas per la Regiun EBVM e pels singuls cumüns Samignun, Valsot, Scuol, Zernez e Val Müstair. «Quels s’oblajan da tillas realisar», esa scrit.
Bleras da quellas masüras han i’l pream «mantgnair» o «cuntinuar» – uschea per exaimpel a Scuol la cumischiun da giuvenils, a Val Müstair il lö d’inscunter per giuvenils a Tschierv o a Zernez la canorta etablida. «Quist concept muossa cha’ls cumüns da nossa regiun fan vairamaing fingià magara bler pels uffants e la giuventüna», disch la parsura da la Regiun EBVM, «ma eir ingio chi’s po forsa coordinar e collavurar amo meglder.»
Ils tschinch cumüns da la regiun dessan eir «examinar» diversas meglioraziuns: Uschea per exaimpel Valsot da pussibiltar ün access public a las salas polivalentas per giuvenils e famiglias, Zernez da s-chaffir ün lö d’inscunter per giuvenils ed otras gruppas interessadas, Samignun d’introdüer ün bigliet a predsch redot per giuvenils pel viadi fin a Scuol.
Co precis cha las diversas masüras füssan da realisar e cun quai eir las dumondas finanzialas – quai nu vain tematisà i’l concept. «Decisiuns davart il büdschet chi pertoccan la realisaziun ston far ils cumüns e nu sun part da quist concept», esa scrit là.
Masüras per promouver l’attractività da la regiun
Il concept regiunal ha eir il böt da reglar meglder las respunsabiltats illa politica chi pertocca uffants e giuvenils. Per far quai dess mincha cumün delegar üna persuna chi coordinescha las diversas masüras cumünalas. Quella fa eir part da la cumischiun directiva chi’d es in general respunsabla pel concept da politica d’uffants e giuvenils e chi dess s’inscuntrar regularmaing e reveder minch’on la realisaziun da las diversas masüras.
«Üna politica d’uffants e giuvenils activa es eir üna masüra per mantegner l’attractività da la regiun per la generaziun giuvna e per famiglias», esa scrit i’l concept, «e dimena per cumbatter intenziunadamaing la spopulaziun illa regiun.»
Sco cha la Regiun EBVM vaiva constatà fingià l’utuon passà in sia analisa da la situaziun, sülla quala il concept actual as basa, s’ha redüt i’ls ultims ons il nomer da naschentschas per passa ün terz. E las prognosas dal Chantun muossan ch’illa regiun as pudess diminuir fin l’on 2050 la populaziun per passa ün quart.
«Nossa lezcha es da tadlar a la giuventüna»
Üna masüra concreta per promouver la partecipaziun da la giuventüna illa regiun es d’iniziar ün parlamaint da giuvenils chi’s dess radunar quist utuon per la prüma jada. «Quella idea ha proponü la giuventüna svess pro ün inscunter», quinta Gabriella Binkert Becchetti, «per far daplü insembel e surtour daplü respunsabiltà.» Cha’l böt da quist parlamaint saja da colliar la giuventüna i’ls differents cumüns, da s-chaffir incletta per las structuras politicas e promouver üna discussiun e nouvas ideas. «Quai es eir ün clom a la giuventüna da’s partecipar. Nossa lezcha es da tadlar a la giuventüna», declera la parsura da la Regiun EBVM. «Nus fain la politica eir per la prosma generaziun e perquai staina eir avair üna discussiun averta.»
L’analisa da situaziun detagliada e’l concept cumplet per üna politica d’uffants e giuvenils sun accessibels publicamaing sülla pagina d’internet da la Regiun Engiadina Bassa Val Müstair www.regiunebvm.ch.
Gust da leger dapli?