A la testa la PLD – a la cua la PS
La PLD ha il desiderà numer 1, la PS sto sa cuntentar cun il numer 6. Il glindesdi ha Daniel Spadin tratg la sort. Il directur da la chanzlia chantunala ha uschia definì la successiun da las glistas per eleger ils 14 da zercladur 2026 il Cussegl grond.
Ina pitschna ceremonia, in zichel sco da trair las cifras da lotto, hai dà il glindesdi en la Chasa grischa a Cuira. Il ceremoniari è stà Daniel Spadin. Il chancelier ha tratg la sort per ils numers da glistas. Las sis partidas, che battan il zercladur per ils 120 sezs en il Cussegl grond, han spetgà cun ina tscherta tensiun sin questa lottaria.
Tgi che ha il numer 1 per sias glistas spera d’avair in lev avantatg visavi las autras partidas. L’electur u l’electura vesa numnadamain l’emprim la glista numer 1, sch’el u ella prenda or da la busta il material da votar.
Ed entant ch’il da sis en il lotto è ina gronda fortuna, munta il numer 6 da glistas il Gion davos tar las elecziuns 2026. L’electur u l’electura sto sfegliar atras tut il material per chattar la glista resp. la partida cun quest ultim numer.
Successiun da glistas
Per la PLD è Daniel Spadin stà il glindesdi ina veritabla diala da fortuna. A la PS ha il chancelier plitost purtà discletg. En questa successiun ha il chancelier tratg ils numers da glistas:
- Numer 1: Partida liberaldemocrata PLD
- Numer 2: Partida verd-liberala PVL
- Numer 3: Il Center
- Numer 4: Partida populara svizra PPS
- Numer 5: Verda
- Numer 6: Partida socialdemocrata PS
Quests numers da glistas, resp. da partidas, valan en tuts 39 circuls electorals, era en ils circuls, nua che betg tuttas partidas han mess si ina glista cun candidats e candidatas.
N’emporta betg bler
Ma èsi propi in avantatg, sch’ina partida ha il numer 1 per sias glistas da candidats e candidatas? Daniel Spadin crai ch’il numer n’haja betg ina gronda impurtanza: «Jau crai ch’ils electurs, che han in candidat preferì u ina candidata preferida, chattian questas persunas sin las glistas.» La glieud sappia per il solit ordavant tge partida eleger, declera il chancelier. Sis partidas giajan en il cumbat electoral ed ins chattia svelt la partida giavischada en il material da votaziun. «Il numer n’ha betg ina uschè gronda influenza, ma a la fin dals quints ston las partidas giuditgar quai.»
In sguard sin il 2022
Il 2022 ha la PS gì il numer 1 per sias glistas. Ella ha gudagnà cun 27 sezs nov mandats dapli ch’avant. Il Center, che aveva cun il numer 5 il davos numer da glistas, ha cuntanschì 34 sezs. Gliez èn stads 19 sezs damain ch’avant.
La victoria da la PS e la perdita dal Center han dentant da far plitost pauc cun il numer da glistas, mabain cun il sistem da proporz ch’è vegnì applitgà lez onn l’emprima giada. Cun quest sistem han profità las pitschnas partidas da pol, numnadamain la PPS, la PS e la PVL. Ellas èn daventadas in toc pli fermas. Las grondas partidas han pers a moda massiva sezs e pussanza en il Cussegl grond. Quai na vala betg mo per il Center, mabain era per la PLD.
En pli datti anc autras raschuns per la perdita dal Center e la victoria da la PS d’avant quatter onns – raschuns che n’han da far nagut cun il numer da glistas. Il 2021 avevan la PCD e la PBD fusiunà ed èn daventadas la partida dal Center. Questa fusiun ha probabel era custà sezs. Ed a la victoria da la PS ha contribuì avant quatter onns era la Verda ch’è ida da cuminanza cun ils socialdemocrats en il cumbat. Quest onn batta la Verda però dapersai e cun atgnas glistas.
La diala da fortuna tenor lescha
E per finir anc ina dumonda al chancelier grischun: Tge sentiment èsi insumma da far la diala da fortuna cun trair ils numers da glistas? La resposta è plitost sitga: «Mes sentiments na giogan qua nagina rolla. Igl è in pensum ch’jau hai entras mia funcziun. Igl è scrit uschia en la lescha ch’jau haja da trair la sort per ils numers da glistas», respunda Daniel Spadin.
Gust da leger dapli?