«Ils dis vargan tut ali giavel»

Roman Flepp: Jeu sminel che las spetgas ein grondas. Denton entochen ussa haiel jeu aunc buc udiu bia. El mument resentel jeu surtut fetg biara beinvuglientscha e sustegn. Jeu haiel discurriu cun fetg biara glieud, cun adherents ed adversaris da singuls projects, sco per exempel la via da colligiaziun denter Vuorz e Breil. Mia funcziun ei quella da far las punts, pertgei tenor mei ei mintga perspectiva legitima.

En emprema lingia vuless jeu deponer che nus essan s’entupai all’entschatta digl onn cun ina fetg buna organisaziun communala, cun persunal fetg qualificau che presta lavur excellenta – ella administraziun sco era ellas autras partiziuns. Malgrad quei vulein nus mirar tgei process ch’ins savess optimar. Ei va primarmein per vegnir pli efficients e per reparter las cumpetenzas sillas persunas dil fatg, aschia che la suprastonza sappi seconcentrar sillas grondas sfidas e damondas strategicas. Per elaborar mesiras concretas havein nus creau ina cumissiun cun commembers dil cussegl da vischnaunca. Accumpignaus vegn il project da profis ella cussegliaziun da vischnauncas. Quei ei ina buna basa da partenza ensemen cun nies niev canzlist, Simon Collenberg, che ha entschiet sia plazza l’entschatta da mars.

Igl ei ina sfida da vegnir da cumbinar ils interess da tut ils tschun vischinadis. Quei ei clar. Ei dat caussas che fan senn da far a Breil-Vitg, per exempel pil turissem. Lu dat ei denton caussas sco la cultura ch’ei fetg ferma el vitg da Vuorz culs castials e la baselgia ch’ins duei exnum exequir leu. E quei principi dallas fermezias individualas valan era per Andiast, Dardin e Danis/Tavanasa.

70 % dallas habitaziuns a Breil ein habitaziuns da vacanzas. Pertuccont l’impurtonza dil turissem per Breil di quei atgnamein schon tut. La veta a Breil ei nundetg dependenta dil turissem d’unviern e pli ditg e pli fetg era da stad. Ils meins d’unviern ei nies territori da skis ina fetg gronda petga dalla vischnaunca fusiunada. Quei ei dapi varga 50 onns aschia. La glieud s’identifichescha cumpleinamein cun il territori da skis. Las pendicularas han era augmentau fetg ils contacts denter la glieud dallas vischnauncas. Ils giuvens vulan haver contact l’in cun l’auter. Biars contacts ein naschi e semanifestai entras las pendicularas naven digl onn 1972 entochen oz.

Per la vischnaunca munta quei en emprema lingia ch’ei dat malsegirtads e malruasseivladads. Negin che sa propi co ei va vinavon. Nus sco vischnaunca stein avon la damonda d’in eventual engaschament finanzial pli grond. Quella discussiun vegnin nus a stuer menar sco populaziun. Era el vargau ei la vischnaunca s’engaschada cun daners per las pendicularas ch’ein gie atgnamein ina fatschenta privata. Sche la vischnaunca havess da pagar summas pli grondas egl avegnir, sto ella era far pretensiuns e prender part dallas decisiuns strategicas. Tgi che paga, decida.

Sco detg, la vischnaunca da Breil ei gia oz engaschada finanzialmein el territori da skis. Per exempel ella Infra Brigels Waltensburg Andiast AG cun tut ils indrezs sutterrans da far neiv ei la vischnaunca participada cun 99 % e paga mintg’onn rodund 300 000 francs pil manteniment ed il svilup da quels indrezs. Avon entgins onns ha la vischnaunca dau in milliun francs per sanar il restaurant e luvratori Alp Dado. La vischnaunca prepara las vias da scursalar e vias da viagiar silla neiv el territori da skis, ed aschia vinavon. Varga 6 milliuns ha la vischnaunca  investiu ils davos 13 onns ellas pendicularas. Ed el futur spetgan grondas investiziuns els indrez da far neiv. Sch’ei croda buca giu da tschiel tuttenina in investur privat, lu vegn ei ad esser grev per las pendicularas da cuntinuar senza in pli grond agid finanzial dalla vischnaunca. Co ed en tgei fuorma, ei deplorablamein aunc aviert. Nus dein maun per ina sligiaziun constructiva.

Jeu creigel che ton ils adherents sco era ils adversaris dalla via tras ils Migliès han pitiu dil cumbat dils davos onns. Mo ussa han creigel jeu tuts acceptau, ni ein sin la via d’acceptar la decisiun irrevocabla dalla Dertgira federala. Nus essan en mintga cass vidlunder cun tutta forza da cuntinuar cun quei project. Per nus sco suprastonza nova eis ei d’avantatg che nus havein buca l’entira historia da quella via el sacados. Senza quei buordi essan nus pli libers da far ils proxims pass e dad ir en ils discuors cun l’entira populaziun.