America, sededesta!
Va ei cun tei, preziada lectura, preziau lectur, era empau sco cun mei: Dad ina vart hai jeu simpatias per l’America, da l’autra vart stoi jeu scurlar il tgau. Simpatias hai jeu surtut per la cultura americana, per exempel per la musica.
Jeu erel in gimnasiast da 16 ni 17 onns e tedlavel bien e savens musica. Meinsvart tochen mesanotg ed aunc pli tard. Ina sera – la canzun «Travelin’ Band» dalla gruppa americana Creedence Clearwater Revival mava el radio – ei il prefect e scolast da matematica dalla claustra da Mustér H. K. vegnius beinschit dad esch en ed ha traplau il gimnasiast. El ha priu naven il radio schend ch’jeu stuessi studegiar la matematica enstagl tedlar da quella musica da giats. Siu cussegl ei – auter che la musica – ius d’ina ureglia en e da l’autra ora.
Pli tard, cu jeu hai entschiet a sunar ghitara, ein cantauturs vegni vitier, denter auter Bob Dylan ni Jim Croce. Jeu savess cuntinuar la gliesta cun persunalitads americanas dalla musica, dalla litteratura ni dil film che plain a mi.
E lu la vart che fa scurlar il tgau. Co eis ei pusseivel che la realitad survarga la ficziun? Jeu crei ch’ins savessi buca scriver in cudisch sur d’ina persuna che sedeporta sco il president american Donald Trump. Perfin sch’ins ha fantasia en abundonza, eis ei strusch pusseivel. Trump ei il clown suprem, in paiass da num e pum. In che sa far rir e bargir el medem temps. El ei in ver agent provocatur. In sabiut, zanistrer, strubegiatut, volvatut. In che di gie e na el medem mument, in che sa mintgamai buca, sch’el ha detg gie ni na. In che tenta e vilenta, in che fa sia fatschenta culla schenta, ed oravontut: In che tschontscha pulenta. Schizun il papa, oriunds dalla medema tiara, vegn amauns ad el. Plinavon: In che smanatscha (schizun d’eliminar ina civilisaziun), in che camonda da better bumbas e lai pitir e murir senza muentar ina tscheglia.
Igl ei in president american – igl emprem insumma – che cunterfa als dretgs democratics ch’ei «siglienta barcagls» (in’expressiun che miu bab duvrava savens). Sa co las Americanas ed ils Americans festiveschan uonn, ils 4 da fenadur, igl anniversari da 250 onns independenza? 1776 vevan las 13 colonias americanas declarau l’independenza dalla monarchia englesa. En quella declaronza han ins proclamau dretgs fundamentals humans, denter auter che tut ils carstgauns dueigien esser libers ed eguals (quei che la revoluziun franzosa ha surpriu 1789).
Observond il far e demanar da Trump stuein nus sedumandar: con ditg va il ruog aunc alla fontauna tochen ch’el rumpa? Co stat ei cun quels che cavan in foss (ni ina fossa) ad auters e crodan sezs lien? E con ditg va ei aunc, tochen che las Americanas ed ils Americans sededestan? Ni stuein nus temer che nuot semidi, silmeins il mument buca? Va ei tenor il verset romontsch: Tgi che viva dalla speronza, miera dalla pleronza?

Gust da leger dapli?