Üna nouva protagonista d’ütil public sül marchà d’immobiglias

«Nus vain in pet alch», ha dit Riet Fanzun, il president da la società Anna Florin a la radunanza generala cur ch’el ha preschantà a las commembras e’ls commembers il documaint da fundaziun. «Vi da quist proget vaina uossa lavurà divers ons.»

La società Anna Florin prevezza d’agir sco fundatura per üna nouva fundaziun chi dess s’ingaschar directamaing sül marchà d’immobiglias e cun fabrichar, administrar o sustegner progets per prümas abitaziuns contribuir activmaing als böts dad Anna Florin: da mantegner e s-chaffir spazi d’abitar pajabel i’ls cumüns da la regiun. «I’s tratta da lavurar cun immobiglias sainza intent da profit», disch Riet Fanzun, «na da far ün guadogn, ma da mantegner e promouver spazi d’abitar e metter a disposiziun quel a la cumünanza.»

Acconsenti documaint da fundaziun

Quista «expansiun» da l’ingaschamaint es alch cha diversas commembras e commembers dad Anna Florin hajan dumandà i’ls ultims ons adüna darcheu, disch il president Riet Fanzun. «Nus vain signals fich concrets da glieud chi füss pronta da metter a disposiziun spazi d’abitar per cundiziuns favuraivlas, premiss chi’d es garanti cha quel resta a disposiziun per glieud indigena e nu dvainta ün oget da speculaziun.»

La commembranza dad Anna Florin ha uossa eir acconsenti unanimamaing il documaint da fundaziun e las ses persunas proponüdas pel cussagl da fundaziun. Publicamaing dessan quellas lura gnir preschantadas cur cha la fundaziun es creada ufficialmaing.  

Sco manader da proget es Jérémie Sarbach pro Anna Florin respunsabel per las lavurs da preparaziun. «Intant eschna landervia d’elavurar ils divers reglamaints per la fundaziun, per exaimpel ün da spaisas ed ün per las investiziuns», disch el. «Ed in quista fasa vaja natüralmaing eir per quai da tscherchar chapital per fundar la fundaziun – pro otras fundaziuns, pro’l man public e pro donaturs privats.»

Garantir l’ingaschamaint d’ütil public a lunga vista

Üna fundaziun po investir seis chapital be tenor il scopo descrit i’l documaint da fundaziun. L’administraziun da finanzas dal Chantun es respunsabla per la survaglianza da las fundaziuns: Ella sto tenor ledscha pisserar cha la facultà vegna ütilisada correctamaing, controllar las indemnisaziuns dal cussagl da fundaziun e’ls rendaquints annuals. Sco unic organ po l’administraziun da finanzas eir adattar il scopo o schoglier la fundaziun. Quista stretta survaglianza disferenzchescha üna fundaziun per exaimpel d’üna cooperativa da fabrica. «Üna cooperativa es congualabel cun üna società», disch Riet Fanzun, «là decidan las commembras e’ls commembers. E quels pudessan ün bel di eir decider da müdar ils statüts e da lura far alch oter our da las immobiglias.»

Cha perquai saja la fundaziun l’organ adattà per garantir a lunga vista ün ingaschamaint d’ütil public. «Id es fermamaing üna dumonda da fiduzcha», disch il president dad Anna Florin. «Uschea han per exaimpel iertaivels chi lessan metter a disposiziun lur immobiglia per prümas abitaziuns la garanzia, cha quellas vegnan eir in 50 ons amo dattas a fit a glieud indigena.»

Lavur da pionier a Puntraschigna

Ün’organisaziun congualabla daja intant in Engiadina pür a Puntraschigna. Là s’ha il cumün politic ingaschà avant trais ons sco fundatur ed acconsenti ün chapital da fundaziun da 500 000 francs. Eir la Fundaziun da Puntraschigna ha il scopo «da mantegner e s-chaffir spazi d’abitar economicamaing supportabel per indigens», sco chi sta scrit i’l documaint da fundaziun.

«Nus provain da far alch per la cumünanza», disch Andreas Flury, il president dal cussagl da la Fundaziun da Puntraschigna, «ma quai es ün proget a lunga vista.» Davo trais ons lavur constructiva porta quel ingaschamaint plan planet ils prüms früts. «Intant eschna ingaschats in trattativas per surtour duos abitaziuns existentas in cumün. Üna pudessna acquistar per cundiziuns fich favuraivlas, tschella tour a fit a lunga vista.»

Pustüt as fatschenda Andreas Flury pel mumaint però dal «proget da pilot 2401». Pro quel dess gnir fabrichada sülla parcella nomer 2401 immez Puntraschigna üna chasa cun ot prümas abitaziuns. Il cumün ha miss a disposiziun la parcella surfabrichabla a la fundaziun in ün dret da fabrica per 75 ons. La fundaziun ha inizià üna concurrenza d’architectura e premià in december 2025 il proget «Babetin» sco victur. «Quel s-chaffischa uschè bler spazi da viver sco pussibel sün quella parcella», scriva la Fundaziun da Puntraschigna in sia newsletter da schner 2026, per maximalmaing 30 persunas – famiglias, pêrs, persunas singulas e cumünanzas d’abitar. Intant prepara la fundaziun la dumonda da fabrica per quist proget. Previs es da cumanzar la prümavaira 2027 cullas lavurs da construcziun e d’inaugurar la chasa l’utuon 2028.

«Central sun sustegn e bainvuglientscha dal cumün»

«La via per ragiundscher noss böts, quella nun es prescritta», disch il president dal cussagl da fundaziun. «Co chi po gratiar da mantegner e s-chaffir spazi da viver pajabel in nossa regiun, quai nu’s poja leger davo ninglur. Quai staina sviluppar svess pass per pass.» Important saja da restar avert, flexibel e pront pel dialog – e da fabrichar sü fiduzcha. «Central sun eir il sustegn e la bainvuglientscha dal cumün», disch Andreas Flury e fa ün exaimpel: «La parcella 2401 ha il cumün politic svess cumprà per duos milliuns francs e lura miss a disposiziun a nus. E per nossa surfabricaziun ha il cumün decis cha nus pudain far adöver da la garascha suotterrana i’l Rondo güst daspera.» Uschea po la fundaziun accumplir la pretaisa per parcadis obligatorics illa dumonda da fabrica, sainza svess stuvair fabrichar quels. «Quai redüa ils cuosts da construcziun e contribuischa uschea ad ün’investiziun perdüraivla eir pro entradas da fit plü moderadas.»

Pel «proget da pilot 2401» calculescha la Fundaziun da Puntraschigna cun cuosts d’investiziun da ses milliuns francs, finanzià per la mità cun agen chapital – sco tal valan eir credits favuraivels dal Chantun e da la Confederaziun – e cun trais milliuns francs chapital ester. «Sco fundaziun cun sustegn dal cumün eschan nus eir per las bancas degns da confidenza», disch Andreas Flury.

Schligerimaint pel man public

Eir la fundaziun da la società Anna Florin, chi dess gnir activada sül marchà d’immobiglias in Engiadina Bassa e Val Müstair, voul collavurar cul man public. «Nus ans lain ingaschar per la regiun», disch Jérémie Sarbach, «perquai esa important ch’eir ils cumüns da la regiun stan davo nus ed ans sustegnan eir finanzialmaing.» E Riet Fanzun agiundscha: «Scha la regiun sustegna nossa idea, vaina natüralmaing ün grond avantag. Quai es eir ün signal important, schi’s dumonda per sustegn pro otras fundaziuns o donaturs privats.»

In Engiadina realiseschan intan divers cumüns progets per prümas abitaziuns pajablas – uschea per exaimpel Valsot, La Punt Chamues-ch o San Murezzan. «Nus lain eir spordscher ün schligerimaint, uschea cha’ls singuls cumüns nu ston mincha jada far tuot la lavur svess, dals reglamaints per dar a fit fin a l’administraziun da las immobiglias», disch Riet Fanzun. «Nus lain fabrichar sü ün’instituziun a la quala ils cumüns as pon partecipar e surdar la lezcha da s-chaffir e mantegner spazi d’abitar pajabel.»

Eir Andreas Flury disch: «Tanter tuot quellas incumbenzas ch’ün cumün ha es quista üna ch’el po delegar.» Ch’eir fundaziuns d’ütil public sajan a la fin part dal marchà e nu praistan ne agüd social, ne beneficenza, disch il president dal cussagl da la Fundaziun da Puntraschigna. «Ma eu nu crai plü landervia cha’l marchà liber sulet schoglia i’l prossem temp quist problem. Schi’s voul spordscher spazi d’abitar pajabel, lura voul quai dir chi’s stipulescha il fit sün basa dals cuosts e cha l’investur accepta üna rendita plü bassa co sül marchà liber.»