16’000 Volts svaneschan sut tiara

«Avon in onn havein nus cavau il foss e mess en il bischel. Ed ussa mettein nus en quel il cabel», ha Gion Casaulta declarau gl’essenzial. Il collaboratur da Repower ei menader dalla squadra che mantegn la reit en Surselva. Per els seigi la lavur ch’els fetschien actualmein en Lumnezia nuot auter che rutina, ha el manegiau. Cun tschun da ses electricists da reit eis el occupaus da trer en lingias novas en divers loghens. Margis ha Gion Casaulta, ensemen cun Sandro Hunger, il menader da quei project, explicau ils detagls dalla lavur pli gronda. Il plidader da medias dalla Repower, Stefan Bisculm, ha envidau all’uatga en Lumnezia per presentar ils motivs «La reit existenta en Lumnezia vegn pli e pli als cunfins da capacitads e structura», ha el circumscret.

Lingia libra ei exposta all’aura

Actualmein transporta ina lingia principala da 16’000 Volts il current electric da Glion en Lumnezia. La reit che l’anteriura Ovra electrica sursilvana (OES) ha construiu avon varga 120 onns vegn menada el liber e sin petgas. Oz ei la Repower, la successura dall’OES, possessura e responsabla pil provediment, «tochen e cun Vignogn», ha Gion Casaulta precisau. Pli anen ei il territori dall’Ovra electrica Lumbrein, lezza proveda ils dus vischinadis entadem la Lumnezia.

Oradem, sill’Alp Sogn Carli sur Morissen, sanescha la vischnaunca actualmein il tetg dil stavel d’alp. Quel survegn el futur in implont solar. Il liug exponiu viers sid e las alas dil tetg s’adatteschan specialmein per fotovoltaica. Trer a néz la forza dil sulegl per producir electricitad ei oz quasi standard e numerus privats fan il medem. Gest quella situaziun menziuna Stefan Bisculm specialmein, pertgei per mintga proveditur seigi quella producziun decentrala da fotovoltaica ina sfida. Il plidader da medias explichescha: «Las pretensiuns per nossa reit creschan, buca il davos tras l’energia che vegn menada naven dils implonts solars en nossa reit.» Implonts da tuttas grondezias, sin tetgs e spatitschai dapertut, pretendan ina restructuraziuns da conducts ed organisaziun dil transport. Denton aunc in auter factur ha decidiu il project dalla Repower en Lumnezia: La lingia che transporta il current electric ei exposta pli e pli a malauras, stempraus, cametgs, neiv e glatsch caschunan memia savens interrupziuns.

Siat kilometers vegnan demontai

Cun metter sut tiara la lingia vegn il provediment pli segirs. Igl ei dil reminent ina strategia che Repower pratichescha en siu entir territori. «Da nossa reit da prest 3000 kilometers ein actualmein 2500 sut tiara», conferma Stefan Bisculm. Il project en Lumnezia d’allontanar petgas e da metter sut tiara lingias ha entschiet il 2023 e cuoza aunc tochen il 2030. Per quei intent investescha l’interpresa biebein diesch milliuns francs.

Sandro Hunger ha planisau quella lavur. All’uatga a Sogn Carli ha el mussau il plan culla survesta dil provediment en Lumnezia. Il plan indichescha tgei lingia che vegn demontada e tgei colligiaziun che vegn sut tiara, d’ina staziun da transformar a tschella. En tut vegn Repower a demontar siat kilometers lingias libras cun 151 petgas. Il medem mument baghegia ella biebein 24 kilometers bischels novs sut tiara, ha Stefan Bisculm informau.

La lavur actuala a Sogn Carli ei specialmein impurtonta. «Quella lingia ei ina dallas duas principalas che provedan l’entira vallada, vul gir 2100 habitontas e habitonts, cun current electric», ha Stefan Bisculm puntuau. Ina da 16’000 Volts arriva dalla sutstaziun Glion/Sogn Martin tras territori da Luven tochen sil fil da Linaus-Sogn Carli. Leu cuntinuescha la distribuziun viers ils vitgs dalla Lumnezia sura ellas diversas staziuns da transformaziun.

La lavur cuntinuescha

Ils proxims onns remplazza l’interpresa la lingia principala da 16’000 Volts denter Sogn Carli e Glion. Il foss per la lingia nova sut tiara a Sogn Carli ei baghegiaus ed actualmein trai Repower en il cabel sin in tschancun da 1, 3 kilometers. Igl ei la lavur da precisiun che la squadra da Gion Casaulta exequescha. Sin in camiun e carr annex ein treis bobinas, igl ein ils speuls gigants da mintgamai treis tonnas cul cabel niev. El liug han ils responsabels mussau co ils electricits da reit fan quei. La medema lavur cuntinueschan els en auters loghens en Lumnezia, aschia denter Rumein e Degen, da Degen a Vignogn e da Vignogn a Vella. Il conduct giu dall’Alp S. Carli tochen a Morissen e vinavon a Vella ei dil reminents gia fatgs.