Suainter 16 ons sainza Gian Michael

«Egn grànd amitg digl sistem d’elecziùn da proporz sund jou mai sto», gi igl deputo Gian Michael aviertameing. Ad el valitescha cun egna risada: «Lainsa gir ascheia: La qualitad digl parlamaint e betga vagnida miglra cun que sistem digl proporz!»

Antschiet tier la PBD – fito tier igl Zenter

16 ons â igl Gian Michael (Igl Zenter) politiso sco deputo pigl cumegn da Schons agl Cunzegl grànd. Davent digl on 2010 â’gl do egna near l’otra burastga politica agl cantùn Grischùn, betga me igl sistem d’elecziùn â mido.

Cur c’igl Gian Michael e vagnieu a la sia amprema sessiùn parlamentaria a Cuira, eara el numnadameing ànc cumember da la Partida burghesa democratica (PBD), parquegl ca la sia partida anteriura, la PPS, veva inoltro igl «divorzi» agl Grischùn. L’istorgia anturn l’elecziùn dad Eveline Widmer-Schlumpf agl Cunzegl federal e bagn ancunaschainta. An la sia davosa sessiùn, igl zarcladur da quest on, vean igl pur Gian Michael da Donat uss a bandunar igl Cunzegl grànd sco cumember digl Zenter, la partida fusiunada da la PBD a la Partida cristiandemocrata (PCD).

«16 ons tànschan»

Ascheia ca pigl mumaint fuss atgnameing tut bagn reglo. Ad igl dess nignas raschùns da calar pigl Gian Michael? – Mo el declara: «Jou creg ca 16 ons tànschan. L’atgna energeia e forsa betga ple quella d’avànt anqual on. Ascheia c’igl e uras da far plaz ad egna forza ple giuvna.» Quegl vut dantànt betga gir c’igl um da 58 ons s’interesseschi betga ple par la politica: «Jou vignt siir a persequitar anavànt quegl ca cura a passa. Mo igl antier manaschi parlamentari sto jou betga ple ver par forza.»

An mintga cass vean el a persequitar que mains la cursa fetg interessànta par la sia suczessiùn agl sieus agen zirquit. Pigl unic sez candideschan – ear parve digl sistem da proporz – gest tschentg candidatas a candidats (varda stgafeta). Tradiziunalmeing dev’igl agl zircuit, ear cugl sistem vigl digl majorz, egna rivalitad trànter la PLD a las forzas da la PPS, c’â «satransfurmada» an la PBD ad ussa agl Zenter.

Cugl nov sistem d’elecziùn vignan las vuschs dantànt sparpaglieadas ple fetg, segi quegl sen la vart saniestra (PS/Verda) near sen la vart dretga (PPS). Ear l’elecziùn da Gian Michael agl sistem da proporz e ida avànt quater ons me par igl ner d’egna ùngla da 23 vuschs an sia favur ad an disfavur digl cuntercandidat da la PLD, Silvio Kunfermann.

La lavur sper las sessiùns

An la cursa electorala actuala sustegna igl deputo partent Gian Michael sacapescha sieus colega da partida. Mo independentameing digl resultat da l’elecziùn digls 14 da zarcladur, stotgi igl rapreschantànt digl sieus cumegn s’angaschar fearmameing par quel – «a betga far politica da partida», manegia Gian Michael: «La parsùna sto far valer igls interess da l’atgna regiùn, da la valada a digls vaschinadis. Ella sto betg easser me egna rapreschantànta da partida.» La lavur sper igl parlamaint segi quasi ple impurtànta ca quella durànt las sessiùns. Quegl vut gir: s’angaschar an cumissiùns, tgirar reets a contacts, easser activ agl contact bilateral, surprender funcziùns-clav an partida a cumissiùns ad intervagnir tier la Regenza – sainza ratanientschas.

Gian Michael e da l’ideia c’el segi s’angascho an quella maniera durànt igls davos ons. El e sto trànter oter cumember da la Cumissiùn par politica da stadi a strategeia, el â ear presidiieu la cumissiùn digl Plantahof, ad el e s’angascho – sco co-parsura actual da la fracziùn rumàntscha – par la translaziùn simultana digl manaschi parlamentari.

Mo oravànttut an sia funcziùn sco president da la fracziùn da l’anteriura PBD e Gian Michael mintgatànt sto agl focus medial, segi parve da tensiùns a fusiùns da las partidas, mo alura ear an conex cun las istorgias digl cartel da biagear. An la fasa tgòlda da que scandal veva igl agen candidat par la Regenza, Andreas Felix, parfegn ratratg la sia candidatura. Igl Gian Michael eara manader da la campagna electorala da la sia partida ad â stuieu taner nà da que tains igl sieus tgieu, schagea c’igl pur da Schons veva da far poc cun la truscha an la branscha da biagear.

S’angaschar par la perifereia

Mo gest an que sectur da biagear veza Gian Michael egna da las gràndas lavurs digl parlamaint cantunal agl avagnir – a peia ear digl sieus suczessur near da la sia suczessura: «La planisaziùn locala e egna sfida enorma, gest par vaschinadis pintgs. Igl prievel e ca mintga construcziùn a mintga svilup vignian franos. Ign sa strusch ple biagear anzatge. Ascheia ân vaschinadis cun poc potenzial ànc ple poc potenzial da svilup.»

Mo ear otras tematicas – c’en stadas impurtàntas pigl Gian Michael durànt igls davos ons – vignan tanor el a fatschandar la politica da Schons a digl cantùn igls proxims ons: «La perifereia dastga betga vagnir a la curta. Nus stuagn s’angaschar par mantaner egna bùna infrastructura an las regiùns a par pussibilitar egn bùn svilup pigl turissem a l’agricultura. Da quegl vivagn nus an las nossas vischnàncas.»

Egna davosa sessiùn, durànt igl zarcladur, sa Gian Michael ànc s’angaschar par sias posiziùns. Ad alura e’gl fito cun ufezis politics? – El raspunda ascheia: «Pigl mumaint anquier jou betg egn oter post a vignt a giuder igl tains sainza igl ufezi a Cuera. Mo la politica an la regiùn vean siirameing ad interessar anavànt.»