Las foras che salvan Brinzauls

Las perfuradas fan effect. – Quai è stà glindesdi avantmezdi il messadi principal da la conferenza da medias davart la gallaria da drenascha da Brinzauls. Demussà quai han ils geologs responsabels Reto Thöny e Daniel Figi a maun da las mesiraziuns dals ultims onns. Entant ch’il vitg è anc l’atun 2024 ruschnà cun radund 2,5 meters ad onn, saja la bova sa calmada considerablamain cunzunt en quellas zonas, nua ch’ins ha gia fatg perfuradas. Per part saja la bova perfin quasi sa fermada dal tut, uschia Daniel Figi. E sco che ses collega Reto Thöny ha explitgà, hajan ins damai cuntanschì la finamira da franar la bova dal vitg sin sut diesch centimeters ad onn. «I fa plaschair ch’i guarda or uschè bain», ha el perquai pudì constatar. E quai malgrà ch’ins ha realisà pir 36 da totalmain 102 foras planisadas (guarda box).

Aua veglia ed aua nova

In ulteriur indizi saja plinavant che la pressiun da l’aua sutterrana sa sbassia mintgamai suenter ina perfurada da drenascha. Sco che Reto Thöny ha explitgà, è la pressiun dad uschenumnada aua veglia numnadamain in dals motivs per la bova: «Questa aua è arcunada en ina stresa da grip sutterrana e procura – sco aua sin ina glischnera – che las stresas sisura ruschnan pli spert.»

In ulteriur motiv per il moviment dal terren a Brinzauls saja che quel disponia d’in livel da l’aua relativamain aut – cunzunt era pervia da la funtauna d’aua Armauls sisur Brinzauls. Il potenzial da ­glischnar da la bova è damai gia da princip grond e cunzunt suenter plievgia è il «rutsch» perquai s’accelerà. Per pudair sbassar tant la pressiun da l’aua veglia sco il livel da l’aua fan ins damai dus tips da perfuradas. Cun perfuradas pli u main orizontalas cuntansch’ins l’aua veglia en il grip e cun perfuradas verticalas drenesch’ins il funs che ruschna. Actualmain possian ins uschia manar radund 1000 liters aua per minuta or da la gallaria, uschia ils geologs. Quella vegnia ramassada e sedimentada, avant ch’ella vegnia manada en l’Alvra.

Naginas evacuaziuns pli en vista

Sco che Reto Thöny ha explitgà sin dumonda da la FMR, na saja betg pli da quintar cun evacuaziuns grazia a la gallaria da drenascha. Ins possia controllar la bova en la zona dal vitg ed en cas da basegns far ulteriuras perfuradas en l’avegnir. E damai constatescha er il president communal dad Albula/Alvra Daniel ­Albertin ch’ins sa chatta uss en ina situaziun allegraivla: «La gallaria da drenascha è enorm impurtanta. Ils buns resultats dattan speranza a quellas e quels che vulan restar a Brinzauls e giustifitgeschan las investiziuns.» En tut custa la gallaria da drenascha numnadamain radund 40 milliuns francs e la gallaria da sondagi ha gia custà 13,8 milliuns francs.

Allegraivla na saja la situaziun dentant betg be pervia dals buns resultats. «Grazia als dus gronds projects, la gallaria e la translocaziun preventiva han abitantas ed abitants la schelta da restar u bandunar Brinzauls», ha Daniel Albertin resumà la situaziun. Malgrà che la bova è franada, datti numnadamain tuttina motivs dad ir davent, uschia il president communal: «Pervia dal privel dal culm resta Brinzauls vinavant en la zona cotschna. Quai correspunda ad in scumond da bajegiar. Idealmain pon ins midar quai cun tschertas mesiras en tschintg fin diesch onns en ina zona blaua. Alura pudess Brinzauls puspè sa sviluppar.» Per tgi che vul restar a Brinzauls, saja quai dentant be in relativamain curt temp.