«Igl è giustifitgà che las valladas talianas han er ina schelta»
El saja ambizius, tradescha Martin Bühler. Ed ils videos ch’el mettia sin Instagram per ses cumbat electoral, fetschia el adina sez. Martin Bühler timunescha dapi il 2023 il departament da finanzas, ed il politicher da la PLD vul far quai era en la proxima legislatura.
Plaz numer in prognostitgescha Sotomo per Martin Bühler. L’institut da retschertga ha dumandà passa 1500 persunas, tgi ch’ellas elegessan en la regenza. Il minister da finanzas è ì cun la plima en la retschertga publitgada l’entschatta matg. Gronda tremblitga na sto el pia betg exnum avair per sia reelecziun ils 14 da zercladur. Martin Bühler è stà scolast primar, ha studegià politologia ed ha lura lavurà en funcziuns diplomaticas sco survegliader da militar en differents pajais (guarda box). Emprims indizis ch’el entria in di en la politica hai pir dà, cura ch’el ha – sco manader dal stab da crisa durant corona – gidà ch’il Grischun gioghia ina rolla da piunier tar tests preventivs.
FMR: Tge è pli bel? Dar scola primara u dar pled e fatg en l’ura da dumonda dal Cussegl grond?
Martin Bühler: Per dir la vardad datti dapli variaziun cun dar scola.
Ma uschiglio discutais Vus gugent cun il Cussegl grond?
Segir. Ma l’ura da dumonda è fitg formalisada cun questas dumondas inoltradas e las respostas da la regenza. Dar scola è pli dinamic.
Tge è pli dir? Dad esser president da la regenza ubain timunar il stab da crisa durant corona?
Il temp pli intensiv durant corona è segir stà pli strapatschus. Durant la fasa che nus avain elavurà, co far ils emprims tests en l’Engiadina, avain nus lavurà per part 18 uras fin las duas la notg. Questa fasa ha però durà paucs dis. Uss, durant l’onn sco president da la regenza, èsi per mai extrem multifar. Ma igl è schon uschia ch’ins lavura mintga di ed ha adina anc incumbensas represchentativas. Era las fins d’emna.
La PLD va cun dus candidats en il cumbat electoral. Era il president da partida Maurizio Michael candidescha. N’avais Vus betg starment ch’el giaja cun Vossas vuschs?
Na, uschiglio na fissan nus betg sa declerads pronts da far in cumbat en dus. La partida vul signalisar ch’il Grischun ha ina regiun linguistica che n’è betg pli represchentada dapi il 2011. L’emprim sun jau stà critic, quai stos jau conceder, pertge nus stuain gea parter las resursas che stattan a disposiziun per il cumbat. Ma igl è giustifitgà che las valladas talianas han er ina schelta. Maurizio Michael politisescha dapi 16 onns en il Cussegl grond ed ha ina gronda rait en las valladas talianas.
Sin Instagram avais Vus mess bunamain tschuncanta posts quest onn: Vus dais fieu al böögg a Turitg, Vus essas a l’Agrischa a Zernez u faschais ina tura cun velo atras las vignas dal Signuradi. Essas Vus gugent en gir?
Gea. Il cumbat electoral è qua per vegnir en discurs cun la populaziun. Sch’ins vul esser en la regenza, èsi il pensum da sa mussar en il cumbat electoral. Jau preschent dal reminent pli gugent ils resultats concrets da mia lavur empè da ma ludar.
Tgi fa ils posts sin Instagram?
Quests videos fatsch jau tuts mez, danor quels cun il logo da partida. Las medias socialas porschan la pussaivladad da mussar dapli da sasez che be in placat.
Dapi il 2010 han bunamain adina ils schefs dal departament da finanzas fatg las pli bleras vuschs tar las elecziuns per la regenza. Tge manegiais, sin tge plaz As tschentais Vus quest onn?
Tenor la retschertga da Sotomo sun jau sin buna via. Ma sch’jau examinesch sco politolog la retschertga, na crai jau betg ch’jau saja propi sin in uschè bun stan. La retschertga na resguarda numnadamain betg uschè bain las valladas dal sid. Là na sun jau betg stà uschè ferm avant quatter onns. I n’emporta betg sch’jau vegn elegì cun il meglier, il segund-meglier u il terz-meglier resultat. Jau less simplamain vegnir reelegì. Ma da dir ch’i na m’emportia insumma nagut, fiss era fauss. Jau sun ambizius. Sco sportist hai jau savens fatg be il segund plaz, jau na sai era betg daco.
Tge avais Vus fatg bain en Voss emprima perioda d’uffizi?
Nus avain mess en pe il post da stab «administraziun digitala». Jau n’avess mai ristgà da siemiar che nus vegnian uschè bain vinavant. I n’è betg mo mia prestaziun, mabain quella da tut la glieud che ha gidà en il departament. Per quest post da stab avain nus survegnì 45 plazzas.
Tge lessas Vus far meglier ils proxims quatter onns, sche Vus vegnis reelegì?
Jau less priorisar a moda pli concreta en la proxima legislatura e forsa era tschentar pli svelt cunfins. Pia dir: Quai faschain nus lura schon, ma betg uss immediat. Jau crai ch’jau duess anc timunar a moda pli preschenta.
Tge As stat a cor?
En mes departament hai jau las finanzas e las vischnancas. Quai pertutga tants secturs. Jau n’hai betg in «uffant preferì». Per la proxima legislatura stattan sin rucca la taglia individuala e la taglia sin l’atgna locuziun tar las qualas jau less prest preschentar in messadi.
Quant nausch èsi stà per Vus da stuair preschentar in minus da record da 219 milliuns francs cun il rendaquint dal 2025?
Il minus n’è per mai betg il mender. Tge che ma fa quitads è che nus avain ils custs da gestiun che surpassan las entradas. Il Cussegl grond ha decidì ed incumbensà la Regenza da reducir l’agen chapital.
Insacura è il purschè da spargn dentant vid. Tge lura?
Lura èsi u da sbursar damain u guardar ch’i vegn puspè en dapli daners. Ins sto dentant era dir, ils ultims dus onns han ins fatg investiziuns da record. Tant n’ha il chantun anc mai investì – er a favur da la populaziun grischuna.
Magister primar, politolog e colonel
Martin Bühler (49) è creschì si a Gabun en l’Africa Centrala ed a Schiers. El è maridà, ha trais uffants ed abita a Fideris. Plirs onns ha el lavurà sco magister primar. Lura ha el studegià politologia e relaziuns internaziunalas. Il Departament federal per defensiun e sport ha tramess il politolog e diplomat en differentas funcziuns en l’Africa u sin il Balcan. Il 2016 è Martin Bühler daventà manader da l’Uffizi militar e protecziun civila en il Grischun. Durant il temp da corona ha il chantun giugà ina rolla da piunier en Svizra cun introducir tests preventivs – tranter auter grazia a Martin Bühler che ha manà il stab da crisa. Il 2022 è el, sco candidat da la PLD, vegnì elegì cun il segund-meglier resultat en la regenza grischuna. En il militar è el colonel dal stab general.
L’anemona tempriva ed il Mattlishorn
Curt e sec respunda mintga candidat u candidata per la Regenza a tschintg dumondas.
FMR: Tge auto guidais Vus?
Martin Bühler: In VW ID Buzz – quai è in VW-bus electronic.
Nua giais Vus per il solit en vacanzas?
La gronda part da mes temp liber passent jau sin ils Fideriser Heuberge.
Avais Vus ina chasa da vacanzas?
Ensemen cun ils fragliuns da mia dunna avain nus ina pitschna chasa da vacanzas en las Cevenas dal Massiv Central en Frantscha.
Tgenina è Vossa flura u planta preferida?
L’anemona tempriva che flurescha be curt temp, gist suenter che la naiv è davent ed igl è terrain.
Yoga, ballape u canapé?
Il pli gugent fatsch jau sport en las muntognas e mintgatant sun jau gugent in’ura violina.
Gust da leger dapli?