«Jau vi surpigliar responsabladad»
Quatter dunnas candideschan per la Regenza. Igl è tantas sco mai. La verd-liberala Nora Saratz Cazin è ina dad ellas. Ella ha gust da midar insatge, per exempel puncto abitaziuns pajablas. Ed ella na tema betg da surpigliar era jobs che pon custar vuschs.
«Tempo tempo» para dad esser la devisa da Nora Saratz Cazin. Avant quatter onns è la presidenta communala da Puntraschigna vegnida deputada en il Cussegl grond. Suenter dus onns ha ella gia surpiglià il post sco scheffa da fracziun da la Partida verd-liberala. Ed ils 14 da zercladur decidan electurs ed electuras, sch’ella survegn in sez en la regenza grischuna.
Tenor ina retschertga da Sotomo tar radund 1531 persunas stat Nora Saratz Cazin be paucs pertschients davos la candidata da la PPS. Tranter questas duas candidatas pudessi dar ina cursa piz a cup per il sez da Jon Domenic Parolini che vegn liber cun la fin da questa legislatura.
FMR: Blau sco ils liberals u verd sco ils verds? Tge colur As stat pli datiers?
Nora Saratz Cazin: Politicamain èsi blau. Ma uschiglio è verd ina da mias colurs preferidas.
Vus essas en la Partida verd-liberala. En tge senn essas Vus ina verda?
Nus stuain star attent co che nus giain enturn cun nossas resursas e nossa natira. Ella è noss pli grond chapital. En il Grischun pudain nus avair gronds impacts grazia a meds che nus pudain investir en studis per sviluppar novas tecnologias per l’ambient ch’ans portan enavant e che nus pudain schizunt exportar en auters pajais. Quai ha in anc pli grond effect che sche mintgin fa be stim en ses agen iert co laschar crescher l’erva per proteger la biodiversitad.
Ed en tge senn essas Vus ina liberala?
Jau sun averta e toleranta concernent la societad. Tuts models da vita, tut las modas da pensar e religiuns ston avair plaz en nossa societad. Appartegnent la libertad economica: Igl è gist ch’il stadi vegn involvì be là nua ch’i sto esser. Quai vul dentant era dir che mintgin sto surpigliar responsabladad – il singul per sia famiglia, l’impressari per ses collavuraturs.
Abitaziuns pajablas stattan a cor a Vus. Pertge?
Mintg’onn han duas u trais famiglias cun uffants, che gievan a scola cun mes agens uffants, fatg midada perquai ch’ellas n’han betg pli chattà abitaziuns a Puntraschigna. A partir da l’emprim di da mes presidi communal hai jau piglià a maun il tema: spazi d’abitar pajabel per indigens. Il cussegl communal ha elavurà in puschel da mesiras. Ina da quellas è stada ina fundaziun cun la finamira da stgaffir abitaziuns pajablas.
En il fratemp exista questa fundaziun che vul fabritgar «Babetin» – in chasament cun otg abitaziuns amez Puntraschigna. Èsi in model era per autras vischnancas?
Igl è in project che duess mussar: Era en l’Engiadin’Ota èsi anc pussaivel da fabritgar edifizis ch’empermettan da laschar a fit abitaziuns a pretschs pajabels.
Vus candidais per la Regenza «perquai che noss chantun è plain potenzial che stat anc memia savens en la sumbriva». Tge manegiais Vus cun quest slogan sin Vossa pagina d’internet?
Nus avain in spazi da vita nua che uffants pon anc crescher si cun uschè bleras libertads sco en paucs auters lieus. Ma per che famiglias vegnian a star en nossas regiuns, dovri era ina spierta da canortas u maisas da mezdi. Jau sun persvasa che nus avain qua anc bler potenzial da daventar pli attractiv per famiglias. En pli avain nus ina ritgezza culturala – cun las stgargiadas d’alp, il Chalandamarz, l’um strom ed insumma cun nossa entira scena culturala. Nus dastgassan vender quai cun dapli superbia – betg en il senn d’ina vendita da la patria, mabain per stgaffir experientschas dad auta qualitad era per il turissem.
Ma gist en connex cun il Chalandamarz datti la critica ch’el vegnia bunamain stenschentà dal turissem.
Là na ves jau betg in grond privel. Tar nus a Puntraschigna è il Chalandamarz anc adina sumegliant sco cura ch’jau era matta. L’unica differenza è che las mattas dastgan participar dapi il 2022. Uschiglio è il Chalandamarz anc adina listess cun il ‘ballin’ e cun la tschaina da ‘chastagnas cun latmielch’. Be perquai ch’ins lascha participar auters a nossa cultura, na vul quai betg dir ch’i fa donn a la tradiziun.
Tge vulais Vus cuntanscher, sche Vus vegnis elegida en la Regenza?
Probabel vegniss gea liber il departament d’educaziun. Là sun jau da l’avis che las scolas èn reglamentadas memia stretg e che las vischnancas avessan da basegn da dapli spazi per sviluppar lur scolas. Per il mument èsi perfin perscrit quantas lecziuns ch’ils uffants ston avair l’avantmezdi ed il suentermezdi. Gist per scolas bilinguas sco a Puntraschigna porta quai l’effect ch’ils uffants han gia en la tschintgavla classa duas giadas l’emna scola fin las 17.30. Quai èn lungs dis.
Avais Vus anc autras propostas?
En auters chantuns datti la pussaivladad dad instruir en il stgalim basal, vul dir da l’emprima scolina fin en la segunda classa. En il Grischun è quai anc exclus. Jau ves là dentant bunas pussaivladads che pitschnas fracziuns pon scolar lur uffants anc in pau pli ditg en l’atgna scola. Uschia na ston ils scolars betg gia cun tschintg u sis onns ir a scola cun bus en la proxima pli gronda vischnanca. Cun quatter annadas basta quai pli svelt da far ina classa en ina pitschna vischnanca.
A Puntraschigna lavura sper Vus sco presidenta communala era ina vicepresidenta ed ina chanzlista per la vischnanca. Tge differenza fai, sche dunnas èn en l’executiva – saja quai uss sin plaun communal u chantunal?
En in gremi executiv èsi impurtant d’avair diversas vistas, diversas ideas e divers munds da vita. Igl è simplamain il fatg che las dunnas vegnan confruntadas en nossa societad cun autras situaziuns ch’ils umens. A Puntraschigna mettain nus las prioritads perquai forsa in pau damain sin edifizis e dapli sin facturs pli loms.
Tge fissan quests facturs loms?
Nus avain per exempel decis da garantir «la maisa» – ina tgira durant l’entir di a partir da la scolina. Nus purschain questa tgira independentamain dal dumber d’uffants annunziads, uschiglio exista il privel che la purschida scada memia svelt pervi da paucas annunzias. E nus sustegnain las famiglias sch’ellas cumpran bigliets dad ir cun skis. En pli èsi cler che sch’i dat in program spezial en scola, lura ston ils temps da l’urari normal vegnir resguardads ed ils uffants vegnir tgirads. Uschia empruvain nus da facilitar la vita da mintgadi da las famiglias.
L’onn passà essas Vus daventada vicepresidenta da la fundaziun purtadra da l’Ospidel Engiadin’Ota. Hai fatg donn a Vossa candidatura per la Regenza che l’ospital è bunamain ì concurs?
Jau na fatsch betg politica per ramassar vuschs, jau fatsch politica perquai ch’jau vi surpigliar responsabladad. Tar l’Ospidel Engiadin’Ota èsi stà cler per mai ch’insatgi sto surpigliar la responsabladad. Selina Nicolay ch’è stada disposta da surpigliar il presidi ed jau sco vicepresidenta essan stadas prontas da surpigliar la responsabladad. Per fortuna èsi gartegià. Jau na sai betg sch’i m’avess custà vuschs, sche l’ospital fiss ì concurs. Ma uschia avain nus pudì mussar, che nus essan capablas da chattar soluziuns entaifer curt temp cun sustegn dad experts ch’ans han cusseglià.
Co guardais Vus enavos sin quests mais plain tensiun?
Jau hai emprendì enorm bler entaifer quest curt temp. En la retrospectiva èsi stà in’experientscha fitg valurusa ed interessanta.
Papaver blau e canapé
Curt e sec respunda mintga candidat u candidata per la Regenza a tschintg dumondas.
Tge auto guidais Vus?
In Volvo EX 30, igl è noss auto da famiglia.
Nua giais Vus per il solit en vacanzas?
A Lachen sper il Lai da Turitg. Là ha mia mamma surpiglià da ses bab ina chasina da vacanzas. Uschiglio giain nus mintgatant a Kreta, a Chania en in pitschen hotel, nua che nus ans sentin fitg bain.
Datti in grond siemi da Vus?
In grond giavisch ch’jau hai è che mintgin da mes uffants chattia la via ch’è per el u ella gista e ch’els èn cuntents. Ed jau less vegnir en la Regenza. (surri)
Tgenina è Vossa flura preferida?
Il papaver blau – igl è ina flura fitg rara. Mia tatta l’aveva plantà en l’iert da l’hotel Saratz a Puntraschigna.
Yoga, ballape u canapé?
Canapé.
Giurista che discurra set linguas
Nora Saratz Cazin (44) è presidenta communala da Puntraschigna. Ella discurra set linguas, tranter auter tirc. La giurista ha lavurà suenter ses studi sco actuara a la dretgira districtuala da Horgen e pli tard en differentas advocaturas sco cussegliadra giuridica independenta.
Sin champ chantunal ha la politicra fatg ina carriera rapida. Avant quatter onns è ella vegnida elegida en il Cussegl grond ed avant dus onns è ella daventada scheffa da la fracziun verd-liberala. Ella è maridada e mamma da trais uffants tranter 11 fin 14 onns.
Gust da leger dapli?