In deal en diesch minutas – armada empè da gieus olimpics

«Jau e ti ed jau ed el, avain da parter rauba, ina mieur ed in utschè ed ina mesa chaura.» Uschia cumenza ina chanzun d’uffants rumantscha. Ella raquinta dal parter, barattar e martgadar. Ma betg sulet uffants partan, er ils dus pli auts Svizzers han l’emna passada fatg in barat. «Il deal ha durà diesch minutas», raquinta tut satisfatg Stefan Engler, president dal Cussegl dals chantuns.

Il resultat dal deal: Stefan Engler ha survegnì la finanziaziun dad armas. Pierre-André Page, sco president dal Cussegl naziunal, ha survegnì la candidatura per ils gieus olimpics 2038. Lur cussegls dastgan tractar questas fatschentas mintgamai sco emprima chombra. Quai n’è betg mo ina formalitad, mabain po esser decisiv. Ma pertge insumma quest «deal»?

I fa prescha

La Svizra dovra novas armas e quai uschè svelt sco pussaivel. Il minister da defensiun Martin Pfister n’ha dentant betg avunda daners per empustar las armas che fissan necessarias per la segirezza dal pajais. Perquai propona el d’auzar la taglia sin plivalur per in temp limità.

Ina decisiun definitiva dal parlament fa prescha. I dovra ils daners gea gia per insumma pudair empustar las armas. Suenter dura anc ina giada plirs onns fin che las armas vegnan furnidas. Durant tut quests onns è la Svizra equipada mo malamain.

Il Cussegl naziunal avess gì da tractar l’auzament da la taglia sin plivalur sco emprima chombra. Ma en il biro dal Cussegl naziunal hai dà in’allianza disgraziada tranter PPS, PS e Verds che han spustà la chaussa. Uschia pudess vegnir auzada la taglia sin il pli baud il 2029.

PPS, PS e Verds – tactica da partidas

La raschun? «Arguments tactics», suppona Stefan Engler. L’onn proxim datti numnadamain elecziuns naziunalas. Davart la finanziaziun da l’armada stuess suenter il parlament er anc il pievel decider a l’urna. Per tschertas partidas pudessi lura vegnir malempernaivel da stuair motivar – curt avant las elecziuns – pertge ch’ellas cumbattan dapli daners per l’armada.

Per tals manevers da partida ha Stefan Engler pauca chapientscha: «Jau ma sun dumandà: Po quai esser che nus na tractain betg questa dumonda ch’è impurtanta per nossa segirezza?» Il politicher grischun è perquai sa mess en contact cun Pierre-André Page, il president da la chombra gronda.

lls dus umens han la cumpetenza da decider en atgna reschia, tge chombra che prenda per maun sco emprima in affar. Sco gia scrit, èn ils dus pli auts politichers da la Svizra sa cunvegnids entaifer diesch minutas: Il Cussegl dals chantuns survegn la finanziaziun da l’armada e l’affar vegn tractandà gia per la proxima sessiun.

Gieus olimpics – er in interessant affar

Pierre-André Page haja sa chapescha era vulì insatge, tradescha Stefan Engler. La recumpensa: Il Cussegl naziunal dastga tractar sco emprima chombra la candidatura per ils gieus olimpics d’enviern 2038. Intgins cussegliers dals chantuns avessan segir era gì gugent ils gieus olimpics, conceda Engler. «Ma l’affar da l’armada è pli pesant.»

Il settember discutescha il Cussegl dals chantuns pia la finanziaziun da novas armas. Puncto taglia sin plivalur tira in vent criv gia dapi che Martin Pfister ha preschentà ses plans. Betg da smirvegliar: Era per finanziar la 13avla renta d’AVS u per l’infrastructura da traffic vegn ponderà dad augmentar questa taglia.

La cumissiun haja la stad avunda temp da discutar alternativas, di Stefan Engler. En discussiun saja per exempel era da far daivets: alimentar in fond, stgaffir ina facultad separada ubain perfin dar ora ina aczia populara – ina sort obligaziun.

Salvà Martin Pfister d’ina blamascha

«Cussegl dals chantuns spendra Pfister da blamascha», è stà il titel dal «Blick» che ha rapportà ch’il Cussegl dals chantuns surpiglia l’affar d’armada. Ha Stefan Engler vulì far in servetsch a ses collega da partida en il departament da defensiun? «A mai vai per la chaussa», respunda il politicher surmiran. «Sco parlament na dastgain nus betg retardar uschè ditg ina dumonda impurtanta.»