Clemgia: Reavertüra 2.0
Bainbod è’la darcheu accessibla – la senda spectaculara e sulvadia chi maina tras la chavorgia da la Clemgia sper Scuol. Quai davo ch’ella es statta serrada bod desch ons a l’inlunga causa differentas strasoras ed ils dons per consequenza. Davo il 2022, cur cha la senda es statta averta be per raduond duos mais, piglia il cumün da Scuol uossa per mans üna prosma reavertüra – culla spranza chi saja quista jada statta l’ultima.
Chi chi vuless mütschir quists dis da las chalurs e scuvrir lapro na be ün lö frais-chin, dimpersè eir üna cuntrada spectaculara e sulvadia, quel as po s’allegrar pella reavertüra da la senda chi maina tras la chavorgia da la Clemgia sper Scuol: Üna val burascusa, grippa, crappuns, aualins ed aualets a dretta ed a schnestra chi sbuorflan in divers lös our da las paraids da spelma. La chavorgia da la Clemgia preschainta üna cuntrada cun üna fanestra geologica unica a sias visitaduras e seis visitadurs. O plü bain dit, preschantaiva üna jada.
«Ingün seguond lö sco quist»
L’access illa chavorgia da la Clemgia es nempe daspö var desch ons fingià serrà. Quai davo las strasoras da l’on 2017 e gronds dons vi da sendas e punts. Dal 2022 lura vaiva il cumün da Scuol – davo lavurs intensivas e cuosts da passa ün mez milliun francs – miss ad ir ils dons e drivi darcheu l’access. Il plaschair es però statta be da cuorta dürada. Be güsta var duos mais plü tard han ulteriurs orizis miss danouvamaing in muschna las fadias e lavurs, e la senda illa Clemgia es lura statta serrada fin al di dad hoz.
Ün chi s’algorda amo fich bain da quellas lavurs – e dals orizis – es il manader mantegnimaint vest dal cumün da Scuol Marcus Wetzel. Cun sia squadra piglia el uossa per mans fingià la seguonda vouta las lavurs da rumida e reparaziun, però insomma sainza sforz. «Per mai es la chavorgia da la Clemgia alch tuottafat special», manaja Marcus Wetzel, chaminond plain euforia tras la chavorgia e muossond las lavurs chi sun fingià gnüdas fattas e quellas chi vegnan amo fattas dürant il decuors dals prossems dis. «Schi s’aintra illa chavorgia, schi’s riva in ün muond cumplettamaing different. Quel chi nun es amo mai stat quia, quel nu sa d’as metter avant. Quel però chi cugnuoscha la chavorgia, quel sa co chi’s sainta quia immez tuot quista grippa, in quista natüra e cun quist’aua chi sbuorfla dapertuot. Eu crai chi nu detta in tuot l’Engiadina ün seguond lö sco quist.»
Üna reavertüra da la reavertüra
Cha las lavurs dal 2022 nu sajan insomma na stattas lavurs pel giat. Da quai es l’impiegà cumünal plü co persvas e renda attent a tuot quell’infrastructura chi’d es per gronda part restada amo intacta da quella jada. E precis quell’infrastructura s’haja uossa dürant ils ultims duos ons e cun l’agüd tanter oter da la protecziun civila e la giuventüna da Scuol darcheu miss ad ir. Sco per exaimpel üna nouva senda plü largia – accessibla eir per bikes – cun ün tagliamun, üna construcziun in lain chi tegna la costa suot la senda (guarda fotografia). Quista nouva senda collia la senda existenta davent dad Avrona darcheu in direcziun da S-charl. O lura plüssas lavurs da mantegnimaint vi da las punts sülla senda in direcziun da l’inchaschamaint da l’ouvra electrica vers Scuol. Quia as esa pel mumaint amo landervia a refar tschertas punts ed elemaints da punts, sco eir a pulir la senda da divers crappuns chi sun crodats dürant il decuors dals ultims ons per terra via.
«Quist nun es statta üna grondischma lavur, però üna lavur chi ha fat dabsögn ed ün inrichimaint per tuot nossa regiun. Quista chavorgia es fich dumandada, eir our da l’aspet turistic. E quai am fa natüralmaing grond plaschair da pudair finalmaing darcheu tilla drivir in pacas eivnas», manaja Marcus Wetzel plünavant ed agiundscha cha’l motiv cha l’avertüra nu saja capitada dad ün mumaint sün tschel, haja eir da chefar cul fat chi s’haja stuvü tgnair suot ögl il prüm üna jada la geologia. Cha valütond però ils privels, haja simplamaing valü la paina da ris-char quista reavertüra da la reavertüra. Impustüt in relaziun cullas investiziuns actualas magara modestas da 70 000 fin 80 000 francs.
«Be» üna reavertüra parziala
Eir scha’l plaschair in vista a la reavertüra es grond, ün fat frena l’euforia ün zich. Davent da l’inchaschamaint da l’ouvra electrica resta la senda sco fin uossa amo adüna serrada. Intant cha pro’l traget vers Gurlaina sarà quai il cas eir in avegnir, pudess il traget vers Vulpera però darcheu gnir drivi ünsacura.
Quia mankessan insè be amo var 300 meters per colliar darcheu cumplettamaing la senda in ün rinch – tanteraint però üna gronda bouda da crappuns. «Quia stuvaina amo spettar e verer cun ün geolog, scha quella crappa es uossa davo quatter ons stabila o na. E lura as pudessa stübgiar, schi’s pudess darcheu dar liber tuot il traget. Quai füss natüralmaing ün grond giavüsch da mai», conclüda Marcus Wetzel l’inspecziun, s’allegrond da pudair drivir almain üna gronda part da la senda chi maina tras la chavorgia da la Clemgia.
Scha tuot va bain sarà quai il cas intuorn la mità da lügl e quista jada scha pussibel lura per dal bun.
Gust da leger dapli?