Vaz-Sut

Ina alternativa per parturir

Las partiziuns da naschientscha els spitals regiunals dil Grischun ein sil precint da vegnir serradas. Per la Surselva dat ei tenor il stan actual neginas alternativas. Las naschientschas el spital havessen liug a Cuera ni a casa. A Vaz Sut dat ei cun la casa da parturir Almasana ina alternativa allas partiziuns da parturir dils spitals. 2020 ha Graziella Montalta aviert leu ina casa da parturir.

parter

La spindrera Graziella Montalta ha empriu da tgirunza d’affons e da carschi e pli tard da spindrera. Ella ha luvrau en differents spitals dalla Svizra. Suenter tschun onns cun la pratica «Hebamme mit Herz» a Cuera e sis onns culla casa da parturir Almasana a Vaz Sut trai ella ina bilanza positiva. «Jeu sun satisfatga malgrad ch’jeu prestel ina massa uras da preschientscha cun survetschs da pichet, naschientschas tier mei a casa ed ordeifer e cun accumpignar dunnas en gravidonza e suenter las naschientschas a casa.» Quei ch’inspireschi denton ella adina danovamein seigi da constatar che las dunnas seigien cuntentas da saver parturir en in liug ruasseivel.

«Mia via ei stada in’autra»

«Jeu sun adina stada cunscienta ch’ei drova en certas situaziuns d’urgenza igl agid medicinal d’in spital», di Graziella Montalta. «Igl ei denton era da dir che quels cass d’urgenza che la spindrera sa buca sligiar ein las grondas excepziuns.» La gronda maioritad dallas naschientschas succedien en in ambient bia pli quiet, sch’ellas sappien haver liug en ina casa da parturir. «Jeu haiel sentiu quei gia baul cun luvrar en partiziuns da parturir.» Il squetsch dalla maschinaria da termins dil spital e las midadas da persunal seigi savens in grond problem per las dunnas. Ei maunchi igl accumpignament ed il ruaus d’astgar parturir senza esser sut pressiun, di la spindrera oriunda da Morissen. «Mia via ei stada in’autra, numnadamein quella da saver decider sezza co jeu vi accumpignar las dunnas. Jeu haiel vuliu decider mezza mia filosofia. Perquei haiel jeu era buca vuliu ir silla gliesta dils spitals, nua ch’ins sto ademplir certas pretensiuns dils spitals.» Sia filosofia sedifferenzieschi da quella da biars miedis che vesien savens ils aspects medicinals isolai e meins igl accumpignament cumplessiv dalla dunna e mumma, di Graziella Montalta.

Atmosfera emperneivla

Ella media partureschan denter 20 e 30 dunnas per onn lur affons ella casa da parturir grischuna a Vaz Sut ni a casa. Las biaras dunnas stattan per regla duas entochen treis notgs ella casa Almasana. La casa da parturir ha in grond spazi sin pliras alzadas. L’odur emperneivla da lenn schiember procuran per ina atmosfera caulda ed emperneivla. Ensemen cun sias duas collegas Regula Russi e Tamara Müller-Langenegger meina Graziella Montalta era ina specia da pensiun cun far ensolver, gentar e tscheina per las dunnas e lur conjugals ed affons pli gronds che astgan accumpignar e sin giavisch era pernottar ella casa Almasana.  Malgrad tut sappi buca mintga dunna parturir ella casa da parturir, di Graziella Montalta. Ella fa era controllas avon la naschientscha. «Certas premissas ston esser dadas, per exempel ston mumma ed affon esser sauns ed il pop ella dretga posiziun.»

La Surselva drova ina atgna sligiaziun

La casa da parturir da Graziella Montalta a Vaz Sut sa catta sin ina buna distanza da ver 10 tochen 15 minutas tier il spital cantunal a Cuera. La FMR ha vuliu saver dalla spindrera, sch’ina casa da parturir en Surselva fuss ina mesira realistica el mument che la partiziun da naschientschas dil spital vegn serrada. «Jeu vuless buca semischedar els fatgs dalla Surselva. La gronda damonda ei adina quella dalla distanza tier la staziun d’urgenza.» Graziella Montalta di ch’ella supponi che senza ina partiziun da parturir el spital da Glion entscheivien biaras dunnas a parturir, el mender cass persulas, a casa enstagl d’ir tochen a Cuera el spital.

Paucs cass urgents

La spindrera Graziella Montalta ch’ei actualmein possessura dalla suletta casa da parturir el Grischun di ch’ella fetschi sco spindrera dapi igl onn 2014 naschientschas da casa, en sia anteriura pratica a Cuera e dapi sis onns ella casa da parturir Almasana. Entochen dacheu hagi ella per onn ella media mo paucs cass urgents che pretendien mesiras supplementaras, di Graziella Montalta. «En tut quels onns cun varga 250 accumpignaments hai jeu denton duvrau mo duas gadas l’ambulanza e schiglioc adina fatg il transfer cun auto privat.» Ina operaziun da pigliola semuossi il bia ad uras e lu stoppi la spindrera reagar ad uras cun evaluar e decider co far vinavon. Sia rata d’intervenziuns operativas da pigliolas seigi denter tschun e diesch pertschiens. «Naven da Glion ein ins en ina mes’ura a Cuera cull’ambulanza. E duront il di ein ils chirurgs dil spital da Glion gie era egl avegnir en casa. La suletta sfida ei igl exempel dalla dunna dil pli sisum la Surselva che parturescha enteifer in’ura ed ei en ina situaziun d’urgenza.»

La megliera sligiaziun

Graziella Montalta ei perschuadida che las staziuns da parturir els spitals ed offertas privatas sco sia casa da parturir Almasana sappien viver bein ina sper l’autra. «Sco jeu vesel quei drova la Surselva el mument la staziun da parturir dil spital», di ella che ha era gia luvrau el spital da Glion. «Sch’ils spitals ellas regiuns sco la Surselva vegnan redimensiunai, lu daventa la Surselva ina regiun da sanadad dil tierz mund.» Pli lunsch ch’ei seigi da viagiar per parturir e pli stentus ch’ei vegni, sch’ei detti cumplicaziuns.