La fiera jamnila – ina instituziun

«Nus havein sentiu, ed en discuors era udiu, che nossa fiera dalla sonda ei daventada pli e pli enconuschenta»: Quei haveva Lydia Bapst-Jörger getg avon prest 30 onns, il november 1998 en ina retscherca che La Quotidiana haveva fatg. In meins avon era la tiarza stagiun dalla fiera jamnila da Glion ida a fin e la fundatura haveva tratg bilanza. Dus onns e miez avon, il matg 1996, havevan 13 purs e producents dall’entira Surselva montau l’emprema gada ils stans sin plazza-fiera. Leu el Giessli, nua ch’ils purs ed allevaturs menavan lur biestga, ha Lydia Bapst-Jörger, l’anteriura presidenta dil Forum da consuments dil Grischun, vuliu etablir en Surselva in center dalla vendita directa. Quei che funcziuneschi el marcau vegl da Cuera dueigi era s’etablir egl emprem marcau spel Rein, ha ella ponderau ed ei vegnida activa.

Ils purs han dau gl’impuls

Oz sa Lydia Bapst-Jörger mirar anavos cun satisfacziun sin in menaschi da fiera a Glion che funcziuna. «Jeu hai tschaffen da quel», declara ella cuortamein e renda attent ch’il Forum da consuments dil Grischun hagi era fundau la fiera jamnila da Cuera. Quel ei staus l’emprema gada la stad 1987. En Surselva era il basegn lu aunc buca semussaus, pertgei biaras famiglias cultivavan aunc sezs lur agens orts.

Gl’impuls central ch’ei dat insumma quella fiera ei denton buca vegnida dils consuments, mobein dils producents. Lydia Bapst-Jörger raquenta: «Jeu sun fetg leda ch’ina gruppa da purs en Surselva ha giu la curascha d’empruar enzatgei niev, da vender direct e senza impuls dil stadi». Ei seigi purs innovativs che seigien pronts da riscar enzatgei. «Per cletg ei la fiera jamnila da Glion sesviluppada. Quei ei stau pusseivel grazia als ferms meins da fenadur ed uost. Lu ein mintg’onn biars hosps da vacanzas en lur habitaziuns ella regiun», ha la fundatura constatau. Per augmentar l’attenziun ha la fiera jamnila organisau periodicamein arranschaments originals accumpignonts, per exempel ina concurrenza da sbatter groma, ina fiera da plugls, in’exposiziun da puma indigena ni ina concurrenza da petgar guotas el tschep da lenna.

Aunc 30 onns pli tard va la habitonta da Luven a Glion per far cumissiuns alla fiera jamnila. Ella appreziescha il contact direct ed ils discuors culs producents da legums, caschiel, tuargias, carn, mèl d’aviuls e bia auter. Actualmein presidiescha Bettina Grob, ina giuvna pura da Castrisch, l’uniun-purtadra. Ella e siu um Urs porschan ovs, sirup, salsiz, carn secca e pasta da casa. Sil medem stan dat ei specialitads dalla cascharia da Breil.

Alla fiera jamnila separticipeschan en tut 17 producents. Tenor Lydia Bapst-Jörger eis ei interprendiders curaschus ed innovativs. Il pur e hortular Erwin Sac e sia dunna Barbara ein dapi l’entschatta dalla partida. Dapi 1996 vendan els a lur stan plontinas, legums e fretgs. Quei ch’ei madir vegn racoltau ed offeriu alla fiera jamnila. Sonda ei quei stau, per exempel, las schuaunas, las iuas sogn Gion, las bliuschas plattas e las rieblas. E las salatas, sper bia auter. «Nus essan cuntents. Ton hosps sco indigens apprezieschan la purschida», declara Erwin Sac. El e sia dunna ein confundaturs dalla fiera jamnila e s’audan tier l’emprema generaziun da quell’instituziun. Urs e Bettina Grob s’audan tier la secunda ed ein motivai da sviluppar e cuntinuar quella. Erwin Sac entaupa mintga sonda denton era consumentas e consuments dalla secunda generaziun. Era buca pli mo jasters e hosps da vacanzas visetan regularmein la fiera dalla sonda a Glion. Daferton dat ei in bi tschep d’indigens che sa buca pli desister dalla vivonda frestga dils purs. «Igl ei bi da veser co la populaziun sustegn nus, e quei sur tuttas generaziuns ora», constatescha Bettina Grob.