Nina Dazzi lascha ir poesias scu barchinas

Il debüt liric da Nina Dazzi da Zuoz es ün poemari cun 68 poesias our dal s-chazi da l’autura e magistra da pü bod. La collecziun edida illa Chasa Editura Rumauntscha invida a las lecturas ed als lectuors da fer ün viedi poetic tres cuntredgias luntaunas e spazis interns. L’oriunda Samedrina evra quist’invista al public precis zieva ch’ella ho ragiunt in favrer l’eted da pensiun. Es que üna casualited? In ün möd pera cha Nina Dazzi tuorna cun «Papardets» dad ün viedi e do a las lecturas ed als lectuors ün’invista in sieu diari ch’ella ho scrit düraunt quel.

La prüm’ouvra da l’anteriura magistra

Il nom da Nina Dazzi es per bgeras e bgers connoto culla magistra primara (guarda eir boxa), ch’ella es steda düraunt passa 20 ans in vschinauncha a Zuoz e Samedan. Ad oters es ella cuntschainta scu autura da divers Impuls sün RTR. Daspö l’an 2019 ho ella publicho singulas poesias in revistas u antologias.

Però la dumanda es natürelmaing: Cu mê vain Nina Dazzi sün ün poemari e perche fo ella que pür uossa? Na be las scolaras ed ils scolars da pü bod haun fat lur via da la vita zieva cha d’eiran a scoula tar Nina Dazzi – e s’haun sviluppos. Eir la magistra ho fat sia via. Ella ho, oter cu forsa las scolaras ed ils scolars, scrit sü tscherts aspets e purtrets ch’ella ho scuviert düraunt sieu viedi da vita i’ls ultims decennis. «Mia resposta per quella dumanda es fich simpla: tuot a sieu temp», disch Nina Dazzi na grand surpraisa da la dumanda. A nun es uscheja cha scriver poesias füss üna nouva paschiun per ella. Però vis nun ho il public quists texts lirics simplamaing na auncha fin uossa. «Quist es mieu prüm tom, e quel d’eira precis uossa madür.»

Cur cha purtrets as palaintan

Nina Dazzi s’occupa già daspö duos ans cun «las finaliteds – tuot schmetta üna vouta», scu ch’ella disch. Uscheja schmetta per ella uossa eir «mia paschiun e mia vita scu magistra, la pütta fixa professiunela chi d’eira üna granda resursa». Ed uossa s’allegra ella sün qualchosa nouv. Ed ella managia cha forsa güda il proget da la publicaziun «da lascher ir quist’etappa da la vita scu magistra». Ella es uossa pronta per «s-chaffir lö per oter».

Düraunt la vita professiunela vaiva Nina Dazzi adüna darcho il bsögn da scriver sü poesias, scha purtrets as mussaivan – as palantaivan. E cha d’eira alura simplamaing «pü urgiaint, da las scriver sü» cu da las publicher. Cumanzo a scriver sü singulas poesias ho la mamma da duos iffaunts – intaunt creschieus – già giand a spass culla charrozzina: «Eau d’he scuviert da nouv la natüra ed ils contuorns cur ch’eau vaiva temp ed il pop durmiva. Eau d’he vis il muond cun oters ögls.» E già lo hegian ils purtrets clappo tuot in üna vouta pleds. Pleds per purtrets chi d’eiran zuppos aint l’intern. «Ils rests da la naiv sül Piz Mezzaun as müdaivan tuot in üna vouta i’l purtret da las blechas da mia nona». Eir per quist mumaint cur cha purtrets as palaintan tar ella chatt’la pleds: Cha’s possa imaginer que «scu ün panun cha’s rolla oura». Uscheja naschan poesias in pochs mumaints, otras «d’he lascho madürer e glimo, ed aunch’otras sun aunch’adüna aint il chaschuot», disch ella.

Saduler la papardet cun poesias

Scha’ls pleds as fuorman tar Nina Dazzi, alura stu ella scriver sü quels dalum. E que daspö var trais decennis. Uschigliö vaun ils impissamaints a perder. Ella ho ramasso daspö ans ils pleds in quaderns. Ma que nun es mê sto tema dals publicher, perche ch’ella as cuntantaiva da saduler sias «papardets» in ün möd figürativ. Scrivand sü ils purtrets, d’eiran quels conservos illa chaschetta persunela. E natürelmaing: «Dumenic scrivaiva e publichaiva», disch Nina Dazzi e managia sieu hom Dumenic Andry. Quel scriva daspö bgers ans poesias e prosa cuorta – ed ho già survgnieu distincziuns litteraras.

La decisiun da publicher possa uossa eir esser cumbineda cun sfidas: «Il bel es da partir mieus impissamaints cun otra glieud. Ed il difficil es cha que es fich fragil, tü muossast qualchosa fich intim da te.» Ed a la fin «stust tü esser pronta: A partir da quel mumaint cha tü publicheschast, nu sun las poesias pü las tias. Ellas vaun oura, tü las laschast ir scu barchinas da palperi aint ill’ova.»

Poesias dal mer haun inizio il process

Publicho la prüma vouta ho Nina Dazzi pütost scu gag. L’an 2019 d’eira gnieu il clam per publicher texts illa revista Litteratura, suot il chavazzin «mar». Lo hegia ella inoltro poesias dal mer, perche ch’ella vaiva ün pêr chi s’adattaivan. Que d’eira l’inizi dad «ir oura cun tuot». Uscheja ch’ella lascha uossa ir sias poesias scu barchinas da palperi. «Per publicher drouva que il güst temp», disch ella. Uossa pera dad esser il güst temp pel pitschen s-chazi poetic.