Paucs cats da specias en Surselva

Igl ei in project da mammut: Documentar la flora digl entir Grischun per in niev cudisch. Avon 100 onns han ils botanichers Josias Braun-Blanquet ed Eduard Rübel gia fatg quella lavur ch’ei vegnida edida el cudisch «Flora von Graubünden» digl onn 1932. Suenter in tschentaner eis ei temps per in update. Il project Flora Raetica ei responsabels per quella actualisaziun dalla flora grischuna (mira scaffa).

In project da citizen science

Per saver documentar las plontas el cantun eis ei necessari da localisar e classificar ellas, vul dir da cartar ellas. Quei fa il project Flora Raetica gia dapi igl onn 2021 cun agid da persunas dil fatg, denton surtut cun voluntaris e voluntarias. Quei vegn era numnau project da citizen science, pia in project scientific da burgheis e burgheisas. Ver 130 persunas dil Grischun ed era dalla Bassa van sin pradas e pastiras, tras uauls e cavorgias alla tscherca da differentas specias cun agid d’ina app sil telefonin. «Senza la lavur voluntaria fuss in tal project gnanc pusseivel», declara Christian Rixen. Sch’ins stuessi pagar tut quella lavur voluntaria, custassi in project sco Flora Raetica plirs milliuns francs, aschunta il scienziau che lavura tier igl Institut per la perscrutaziun dalla neiv e dallas lavinas (SLF) a Tavau e meina ensemen cun Thomas Wohlgemuth il project Flora Raetica.

Ella periferia meins cats

Sin ina carta interactiva dil Grischun ch’ei accessibla per ina e scadin sin la pagina dalla Confederaziun ei da veser il progress dil project botanic (mira code QR alla fin). 360 quadrats da 5 sin 5 km muossan en detagl igl avanzament. Sch’ins clicca sin in quadrat, muossa ina scaffa il num dalla surfatscha, il diember da specias gia anfladas dapi igl onn 2021 ed ina cefra da pertschien che metta en relaziun il diember da specias gia anfladas cun il diember da specias che fussen da spitgar sin quella surfatscha. La scaffa per exempel dil Piz Lumpegna sur Mustér ha mussau ils 14 da fenadur 2026 142 specias anfladas dapi igl onn 2021 e 22 % da specias confirmadas.

Il project Flora Raetica ha la finamira da contonscher ina auta cefra da pertschien da specias confirmadas. Tenor la pagina d’internet dil project ei quei denton buc ina cefra fixa, perquei che la flora e topografia da mintga surfatscha seigi autra. Ina regla generala ei denton 80 % specias confirmadas en in quadrat ed en treis vischinonts 60 tochen 65 %. Ina egliada silla carta muossa che certas regiuns ein gia perscrutadas bein, autras denton plitost pauc. Tenor ina communicaziun da Flora Raetica dil zercladur 2026 seigien surtut las regiuns per liung dallas valladas principalas e vias impurtontas bein documentadas: «Largias pli grondas existan perencunter en territoris pli allontanai sco parts dalla Surselva, dalla Val Stussavgia, dalla Val Schons, dalla Bergaglia e dil Puschlav.»

Pli bugen ell’Engiadina ch’en Surselva

En Surselva muossa la carta lu era mo in quadrat sur Flem cun dapli che 80 % specias confirmadas e mo paucas surfatschas denter 6 0 ed 80 %. Perencunter muossa l’Engiadina Bassa biaras surfatschas bein tochen fetg bein documentadas. La raschun seigi denton buca ch’ei detti en Surselva pli paucas plontas, manegia Christian Rixen. «Ella Surselva vein nus meins cats da specias perquei che pli paucas persunas van leu alla tscherca. La glieud che vegn dad ordvart, va pli bugen ell’Engiadina Bassa, perquei ch’ei dat leu enconuschentamein praus da flurs cun biaras specias ed era perquei ch’igl ei forsa turisticamein pli interessant.» Plinavon hagi il project Flora Raetica ella Surselva sezza pli paucas persunas che separticipeschan, declara il co-menader da project. Per far frunt a quella munconza organiseschien els extra fins d’jamna da cartar ellas regiuns meins documentadas. Dils 7 tochen ils 9 d’uost 2026 ha per exempel liug a Tschamut in tal inscunter. Tochen 25 persunas mondien lu ensemen alla tscherca da plontas ella regiun sisum la Surselva.

Tgi che vegli, sappi era separticipar ordeifer da quellas fin d’jamnas, di Christian Rixen. Enconuschientschas dalla botanica ein tenor la pagina d’internet da Flora Raetica d’avantatg, denton buc indispensablas. Impurtont seigi igl interess per la flora. «Nus purschin differents cuors da classificar plontas per ils voluntaris e las voluntarias e duront cartar specias en gruppa per exempel ina fin d’jamna emprendan ils voluntaris era bia d’in l’auter», declara Christian Rixen. Certs amaturs e certas amaturas seigien daferton era vegni veritabels experts da classificar plontas. «Nus essan en stretg contact cun ils voluntaris e validein era lur cats.» Ella app da Flora Raetica seigi ei era pusseivel da fotografar las plontas, aschia ch’ei mondi bein da classificar.