Allontanar 500 tonnas tratsch

Pumfate – Il pegliacullas dil stan da sittar Giratsch ha el decuors dils davos onns stuiu supportar in ni l’auter siet da tiraduras e tiradurs dall’Uniun da tir Laax/Falera. Il terren davos las schibas ei en consequenza contaminaus fermamein cun plum ed antimon, duas substanzas nuscheivlas pigl ambient.

Las vischnauncas da Laax e Falera sco possessuras han perquei l’obligaziun dad allontanar il terren contaminau e da remplazzar il pegliacullas. Ina particularitad dil stan da sittar agl ur da Laax: La zona dil pegliacullas sesanfla en in territori da biotop da muntada naziunala (mira carta), nua che amfibis periclitai han lur dimora.

Per rustgs e raunas

Tenor igl Uffeci federal d’ambient vivan en Svizra oz aunc da quei da 19 specias d’amfibis – e bunamein tuttas ein silla gliesta cotschna dallas specias d’animals periclitai.

«Ei va cunzun persuenter da meglierar las cundiziuns da basa en quella zona», declara Annette Temperli che accumpogna il process per la firma Geo-Bau-Labor cun sedia a Cuera. Amfibis pertuccai seigien cunzun la rauna da prada (Grasfrosch), la piertga (Bergmolch) e parzialmein era il rustg (Erdkröte), aschia la scienziada digl ambient e menadra da projects.

«La tiara vegn transportada naven e schubergiada e separada dil plum. Tut vegnan ins buca da dismetter, mo nus reducin giu sin ina certa quantitad aschia ch’igl ei negin prighel pli pil contuorn», declara ella. «Il tratsch sez ei suenter buca pli tiara che ins sa duvrar, quella sto vegnir dismessa e per part reciclada.»

Totalmein 500 tonnas material sto vegnir dismess – cun agid da trax vegn il tratsch allontanaus e transportaus cun camiuns en ina deponia. Suenter quei process havess la zona da puspei veser ora pli u meins sco avon. «Cunquei ch’igl ei ina zona da paliu ei la finamira era puspei da restabilir il terren ch’el semegli ad ina paliu», aschia Annette Temperli.

Cuosts da 300 000 francs

Avon che realisar la sanaziun che ha entschiet avon entginas jamnas han diversas caussas stuiu vegnir sclaridas, declara la menadra digl uffeci da baghegiar dalla vischnaunca, Simona Camathias-Cathomen. «Emprem havein nus dumandau si igl Uffeci pil svilup dil territori per ina lubientscha. E lu ha igl Uffeci d’ambient sclariu che tut succedi tenor lescha, denter auter era cun schar accumpignar il process entras ils experts dad in biro geologic.»

Ils cuosts per la sanaziun muntan a 300 000 francs. «Rodund 40 % da quella summa surpren Cantun e Confederaziun. Il rest vegn finanziau dallas vischnauncas da Laax (60 %) e Falera (40 %)», declara la collaboratura dalla vischnaunca.

En biebein in’jamna havess la sanaziun dad esser terminada – e lura ei igl areal entuorn il pegliacullas dil stan da tir Giratsch garantiu pli emperneivels per rustg, rauna e piertga.