Bleras dunnas ed uffants n’han betg gì plazza

L’emna passada è la situaziun da la Chasa da dunnas Grischun stada tema en il Cussegl grond. La Regenza è da l’avis ch’il Grischun haja avunda plazzas per l’agen basegn. La chasa da dunnas vesa percunter in basegn d’ulteriuras plazzas. «Actualmain essan nus al limit, al cunfin da nossas capacitads. I duvrass dapli plazzas da protecziun», di la presidenta dal cussegl da fundaziun da la Chasa da dunnas Grischun Petra Schmitt envers RTR.

La chasa dispona da trais chombras da famiglia. Tenor la Fundaziun Chasa da dunnas Grischun pudessan tschintg fin sis plazzas gidar da meglierar la situaziun. Quai na saja dentant betg ina pretensiun fixa: Decisiv saja ch’ina dunna che dovra protecziun survegnia ina plazza, di Petra Schmitt.

Differentas cifras

La regenza grischuna metta en dumonda la cifra da las 91 dunnas ed ils 89 uffants che la chasa da dunnas ha stuì refusar l’onn passà. Per ella n’è betg cler co che la chasa da dunnas definescha e registrescha ina refusa. La Fundaziun Chasa da dunnas dal Grischun cuntradi a quai: Ella registreschia ina refusa, sch’ina persuna tschertga protecziun e na possia betg vegnir recepida per mancanza da plazza. Ella haja era declerà questas cifras al Chantun.

Dapi il 2026 registrescha la chasa da dunnas er il chantun da domicil da las persunas refusadas. Durant ils emprims set mais da quest onn èn 18 dunnas e 21 uffants dal Grischun vegnids refusads per mancanza da plazza.

Co calcular l’occupaziun?

Era l’occupaziun vegn calculada differentamain. La chasa da dunnas vegn per il 2025 sin passa 91 %, cunquai ch’ella resguarda nov er ils uffants. Quai munta ch’ella è stada en media quasi adina occupada cumplettamain. La Regenza calculescha tenor las trais chombras e vegn sin 77,4 %. «Nus avain resguardà per l’emprima giada er ils uffants, perquai ch’er els dovran ina plazza e resursas. Cun ils 91 % avain nus vulì mussar che nossa infrastructura e noss persunal vegnan als cunfins. I dat trais chombras. Nus calculain l’occupaziun per chombra e betg per letg», di Petra Schmitt.

Cusseglier guvernativ Marcus Caduff ha percunter ditg durant la discussiun en il Cussegl grond ch’i dettia trais chombras e ch’ins calculeschia l’occupaziun per chombra e betg per letg. Sch’ina dunna vegnia cun ses uffants, sajan quels en la medema chombra, en la medema abitaziun. Perquai na quintian betg ils letgs.

Bleras plazzas per persunas d’auters chantuns

L’onn 2025 sajan mo 22 % dals dis d’occupaziun stads da persunas cun domicil en il Grischun. Per la Regenza è quai in argument che las plazzas tanschan per l’agen basegn. La chasa da dunnas conferma l’auta cumpart da persunas d’auters chantuns. Petra Schmitt accentuescha ch’ina plazza libra vegnia occupada, independentamain dal chantun da domicil: «Sch’ina plazza vegn libra en ina chasa da dunnas, vegn ella immediatamain occupada. E quai cun savair che, sch’ina dunna grischuna telefonescha, stuain nus eventualmain dir ad ella: ‹Igl ans displascha, Vus stuais forsa dumandar ina plazza en la chasa da dunnas da Son Gagl u da Turitg.› »

Co duai la chasa da dunnas vegnir finanziada?

La chasa da dunnas vegn finanziada tranter auter cun pauschalas per di. Plinavant dat il Chantun sut tschertas cundiziuns ina garanzia da deficit. Sur in’occupaziun da 75 % croda quella dentant davent. Tenor la Regenza sa basa questa limita sin calculaziuns da model e cumparegliaziuns cun auters chantuns da la Svizra Orientala. A partir da 75 % parta il Chantun dal fatg ch’ils custs fixs sajan cuvrids.

La chasa da dunnas cuntradi però. Per ella na sa tracti betg d’ina finanziaziun da basa, mabain d’ina garanzia da deficit dependenta da l’occupaziun. Quai na dettia betg la segirezza necessaria per planisar. Era donaziuns restan ina part da la finanziaziun. Il Chantun conferma che ses model prevesa ina finanziaziun maschadada cun pauschalas, contribuziuns chantunalas, donaziuns e legats.

La Regenza e la Chasa da dunnas Grischun na chapeschan damai betg il medem sut «finanziaziun da basa». Per la Regenza è il sustegn actual ina finanziaziun da basa. Per la chasa da dunnas fiss ina finanziaziun da basa percunter ina contribuziun fixa, independenta da l’occupaziun, per exempel per cuvrir custs da persunal ed infrastructura che resultan era sche plazzas èn vidas.

Soluziun sur ils cunfins chantunals

Tar in punct van las duas varts en ina direcziun sumeglianta: La dumonda da las plazzas da protecziun duai vegnir coordinada meglier sur ils cunfins chantunals. Ina gruppa dal fatg da la Conferenza da las directuras e dals directurs chantunals dals affars socials sa scuntra il settember per analisar la situaziun da las chasas da dunnas. Sin quella basa duai la discussiun cuntinuar pli tard era sin nivel politic.