L’otra perspectiva

Ün inscunter sün üna tura in muntogna m’occupa daspö quista stà ed ha svaglià in meis intern la dumonda co cha nus giain intuorn cun nossa lavur da minchadi.

Davo üna lunga tura tras las bellezzas da nossas muntognas eschna rivats sün chamonna ed ans vain drizzats aint in ün lö pachific sün terrassa. Plan planet es rivada la glieud ed i gniva discus e ris.

A mai ha fascinà in quel mumaint üna scena chi’d es capitada ün pa da la vart. Sper l’entrada da la chamonna güst renovada, d’eiran lavuraints vi da lavurs preparativas per üna pensla. Cun assas ha construi l’architect cun seis collavuraturs ün’armadüra, davo hana portà sadellas e beton per implir la fuorma e l’architect svess es i sülla puntinada per finir las lavurs. Cur cha’ls lavuraints d’eiran fingià in viadi vers aval es tuot gnü puli a fin e l’architect ha medità si’ouvra da quel di. Our da differentas perspectivas tilla ha’l observà: da dastrusch, per verer ils detagls, ed our da differents puncts da vista cun distanza per avair üna vista generala. El ha observà si’ouvra in connex cun l’architectura fingià existenta ch’el ha surtut dad oters architects e cun parts ch’el vaiva fingià realisà plü bod. E forsa ch’el ha eir insömgià in quel mumaint co cha quist’ouvra s’integrarà cun las parts ch’el less amo realisar.

Illa vista da l’architect am paraiva chi’s manifestess üna cuntantezza profuonda chi’m tira adimmaint il raqiunt biblic da la creaziun dal muond ingio cha mincha di finischa cun la constataziun: «Mera, id es bun.» Plü tard, cur cha l’architect cun sia glieud s’han darcheu miss in viadi, d’eira fingià passada l’ura dal tramunt.

Quista scena para dad unir trais perspectivas: la perspectiva chi focussescha sün l’ouvra dal di chi svaglia la recugnuschentscha da quai chi’d es stat pussibel. La perspectiva driva il sguard e metta l’ouvra in ün connex plü grond e tilla dà sia importanza. E la perspectiva chi drizza il sguard inavo sün quai chi’d es accumpli per pudair finir ed ir inavant.

Quista scena es ün cuntrast cun la realtà da blera glieud dad hozindi, ingio cha blers sun sforzats da’s confuonder cun detagls e perdan la vista generala, ingio cha la lavur dal minchadi perda sia valur illa canera da nos muond, ingio cha’l puls da la lavur va adüna plü svelt e para da na plü laschar il temp per star salda, per stimar quai chi’d es e per dir «id es bun».

Forsa cha nus stuvain minchatant ir sün chamonna per tschüffer darcheu ün’otra perspectiva. Eu am giavüschess però chi reuschiss dad integrar quista perspectiva eir in nos minchadi. Eu crai chi fess bain a minchüna e minchün – e chi fess bain a nos muond.