Ina festa che na vul betg spargnar

Passa 200 persunas èn vegnidas venderdi passà sin l’areal da la nova chasa da scola Fortuna amez Cuira. Surtut famiglias èn sa radunadas a la tradiziunala Festa da curtin: geniturs cun lur uffants che frequentan la partiziun da la scola bilingua en la chapitala grischuna.

Normalmain vegn la Festa da curtin adina organisada en il curtin da la Chasa Rumantscha (Lia Rumantscha) sper la Plessur. Perquai che la citad sanescha gist ils mirs e cuntschets da quel flum, ha l’Uniun Rumantscha Cuira (URC) stuì transferir ses happening rumantsch sin il nov areal da scola en la Ringstrasse.

Da Cuira en la «Vallada»

En il sulegl da la saira – sper las novas plazzas da sport dal Fortuna – ha la raspada rumantscha giudì la gronda cumpagnia, las liongias, las salatas ed il dessert. Per il program musical ha procurà il chantautur sursilvan Mattiu. Tar sias emprimas chanzuns ha el perfin survegnì sustegn dals uffants da la Scola bilingua. Ensemen cun Mattiu han quels per exempel chantà il song «Vallada», ina da sias chanzuns enconuschentas.

Tranter ils geniturs han sa chapescha dà da discutar las mesiras da spargn da la citad da Cuira. Quellas pertutgassan en l’avegnir per part era l’instrucziun rumantscha. La citad ha numnadamain publitgà avant var duas emnas in pachet da spargn che vul distgargiar sias finanzas, tut en tut vai per 16 milliuns francs. Tranter auter prevesa la citad da Cuira da stritgar l’instrucziun bilingua rumantscha e taliana sin il stgalim superiur (guarda box). Cun stritgar tut las classas bilinguas dal stgalim superiur spargnass la citad circa 125 000 francs l’onn. Decis n’è l’entir pachet da spargn anc betg. Il parlament da Cuira ha bain tractà quel l’emna passada, ha dentant decis dad elavurar las singulas mesiras en ina cumissiun predeliberanta.

In schoc tipic

Venderdi saira hai – sin dumonda dad RTR – dà diversas reacziuns sin las discussiuns da spargn actualas a Cuira. Savens èn ils resuns dentant stads sumegliants tar geniturs a la Festa da curtin. Ina mamma ha ditg: «Per mai è quai incredibel, perquai che jau sun creschida si tudestg e talian ed in zichel rumantsch. E quai è stada la meglra investiziun en mia vita.» – In bab: «Quai na po betg esser vair, hai jau pensà. I dat segir er auters lieus per spargnar, ma betg gist tar la scola bilingua.» – In auter bab: «Jau sun stà schoccà. Ed jau sun ma dumandà: Tge vul quai ussa dir per ils uffants da la scola bilingua?» – In ulteriur bab ha remartgà che la mesira saja «tipica»: «L’emprim vegn adina spargnà tar la cultura e l’educaziun.» E sin l’areal da la scola Fortuna è era vegnì remartgà ch’i saja in pau ina «ignoranza» da vart da las autoritads envers tut «quellas persunas che vulan promover ils linguatgs en il Grischun».

In’autra instrucziun rumantscha

Ma betg tuttas e tuts n’èn stads da la medema opiniun a la Festa da curtin. Ina mamma ha manegià che quellas duas lecziuns per rumantsch che sia figlia frequenta actualmain sin il stgalim aut sajan insumma pauc: «Igl è effectiv mo duas lecziuns da ‹furmaziun creativa›. Tenor mai faschessi dapli senn, sch’i vegniss propi instruì rumantsch sco in’autra lingua era, sco il talian u l’englais.»

Betg d’accord cun l’idea da stritgar la classa bilingua e cun quai las lecziuns immersivas sin il stgalim superiur n’è Patric Collet, il president da l’URC. Per el e per blers commembers e commembras giaja per dapli che mo per duas lecziuns l’emna: «I na va simplamain betg che durant il temp da scola obligatoric vegn interrut sin il stgalim aut tutta instrucziun rumantscha. Quai na fa pedagogicamain nagin senn.»

In’acziun sin via?

Perquai ha il president da l’uniun era rendì attent en ses pled da bainvegni da venderdi saira ch’el e la suprastanza vegnian ad observar las proximas discussiuns en connex cun las mesiras da spargn. E Patric Collet ha empermess ch’els vegnian a s’engaschar a favur dad ina furma d’instrucziun rumantscha. Ma el ha era rendì attent che l’uniun dovria il sustegn da ses commembers e sias commembras – forsa perfin «cun in’acziun sin via».

La Festa da curtin da venderdi passà è en mintga cas ida a finir vers las 22.00 en furma tut paschaivla e senza stuair ir «sin via». Per la paja ha la reuniun tradiziunala gì cun passa 200 persunas ina partiziun da record. Da la salata e dal dessert ch’ils geniturs avevan purtà, è restà enavos mo pauc.