Biosfera: Tanter plövgia e sulai

«Hotel Sonnenschein», uschea as nomna il hotel fictiv illa Val Müstair chi persunifichescha üna gestiun tenor ils plü ots ideals a quai chi reguarda la persistenza e regiunalità. E quist hotel fictiv serva a la Biosfera Val Müstair fingià daspö divers ons sco instrumaint da masüraziun per l’admissiun e per la valütaziun da las gestiuns partenarias da lur organisaziun.

Chi chi vuless dimena far part da la Biosfera Val Müstair sto accumplir üna tscherta procentuala da pretaisas dal «Hotel Sonnenschein». Pasch, plaschair ed in quist cas sulai splenduraint? In Val Müstair savura l’ajer actualmaing plütöst davo nüvels grischs e temporals.

Ün’infuormaziun sainza critica

Il motiv per quist’ora burascusa es ün artichel da l’Uniun da Mansteranza e Gastro Val Müstair (UMG) ill’ediziun actuala dal Mas-chalch e quatter sortidas da lur commembers our da la Biosfera Val Müstair. «Che capita, scha güsta quellas gestiuns chi sun daspö decennis exaimpel per regiunalità, persistenza e creaziun da valur locala, nu fan plü part dal partenadi Biosfera», as dumonda la suprastanza da l’UMG in quist artichel e fa valair tschertas dischuniuns in connex cul sistem da valütaziun «Hotel Sonnenschein». Uschea as poja leger plünavant: «Scha gestiuns chi sun francadas daspö decennis illa val nu pon o nu vöglian plü accumplir las pretaisas d’hozindi d’ün partenadi, dess quai dar andit per examinar ils criteris existents.» L’UMG conclüda perquai ch’üna ferma Biosfera douvra «üna ferma economia locala ed ün partenadi a livel egual (auf Augenhöhe).»

Cha quist text i’l Mas-chalch nu saja insomma na statta ingüna critica invers la Biosfera Val Müstair, suottastricha Karin Casty-Greiner, la co presidenta da l’UMG invers la FMR, dimpersè unicamaing per infuormar la publicità. «Per nus d’eira simplamaing important cha la populaziun vain a savair da quistas sortidas. Il prüm hotel es sorti fingià in schner e quai nu d’eira insè cuntschaint ad ingün. E cur cha nus eschan gnüts a savair da duos ulteriuras sortidas be güsta d’incuort, schi vaina nus sco suprastanza resenti sco nos dovair dad infuormar.» Chi’s tratta quia, tenor Karin Casty-Greiner, da sortidas da gestiuns «grondas ed importantas» ed i’ls ögls da la suprastanza «don chi’d es insomma gnü a da quella». Pustüt perquai ch’els sajan insè partits dal fat cha la Biosfera tscherchess sün quai il contact cun quels partenaris partents. Quai chi nu saja però capità, tenor las infuormaziuns da lur commembers invers la suprastanza, uschea la co presidenta da l’UMG Karin Casty-Greiner plünavant.

Partenaris partents nu piglian posiziun

Important da savair in quist connex es cha Karin Casty-Greiner co presidiescha l’UMG insembel cun Gabriella Binkert Becchetti. Ella es presidenta cumünala da la Val Müstair, presidenta dal cussagl administrativ da la regiun turistica da l’Engiadina Bassa, Val Müstair e Samignun (TESSVM), presidenta da la conferenza da presidents da la Regiun Engiadina Bassa/Val Müstair e fin dal 2013 la prüma directura da la Biosfera Val Müstair. Cha tuot quistas caricas da sia co presidenta pudessan chaschunar pussibels conflicts d’interess, scha la suprastanza da l’UMG piglia publicamaing spraisa per quatter da lur commembers, refüsa Karin Casty-Greiner. Pustüt eir perquai cha Gabriella Binkert Becchetti es commembra da la suprastanza chantunala da l’Uniun grischuna da mansteranza. «Nus tgnain quai ferm ourdglioter. Cur cha nus eschan intuorn maisa sco uniun, schi discurrin nus explicitamaing sco uniun pel bain da noss commembers e nüglia oter!»

E chi sajan dal rest stats lur commembers chi sun gnüts vers l’uniun per dumandar cussagl in chosa e na suotsura, conclüda Karin Casty-Greiner il discuors. Da las quatter gestiuns partentas – trais hotels ed üna pauraria – nun es üna gestiun statta ragiundschibla e las otras trais nu laivan tour posiziun in chosa. In discuors culla FMR dvainta però evidaint chi regna per part gronda malcuntantezza invers l’agir da la Biosfera Val Müstair. Impustüt apunta a reguard il möd e maniera co cha lur interpraisas vegnan valütadas. Cha quai cha la Biosfera pretenda da las gestiuns saja per part illusoric e na realisabel, raquintan ils affarists. E ch’inavant saja l’incletta simplamaing massa dalöntsch davent dal fat e la lavur dal minchadi d’ün affarist, e ch’in conclusiun gnia tut massa pac resguard süllas sfidas individualas. Tuot ils trais affarists rendan però al listess mumaint eir attent cha la Biosfera tils stetta fich a cour e ch’ella saja fich importanta per la Val Müstair. E ch’els as saintan sco part da la Biosfera eir sainza far part a quist’organisaziun.

Biosfera es statta surpraisa

Criticas directas ed indirectas cha’l mainagestiun da la Biosfera Val Müstair, David Spinnler, piglia per cugnuschentscha ed eir serius. El admetta invers la FMR dad esser «stat ün zich stut» cur ch’el haja vis e let quist text i’l Mas-chalch. Pustüt cul möd e la maniera co cha la chosa saja gnüda descritta nu giaja el d’accord. «Id es ün pa problematic da pretender a moda pauschala chi detta quatter gestiuns chi nu vulessan o nu pon plü ademplir ils criteris. Quai es ün riassunt massa simplifichà. Perche cha duos da quels partenaris han desdit il partenariat culla Biosfera, cumbain ch’els han accumpli ils criteris plainamaing. Quai es üna decisiun persunala dad els. Üna decisiun chi’d es da tour incunter e legitima, ma ingüna decisiun chi ha da far cun ademplir criteris.»

Criteris cha divers dals partenaris han dal rest sviluppà cumünaivelmaing culla Biosfera Val Müstair e chi pretendan davo plüs ons eir darcheu üna controlla dals böts ed eir ün svilup pro las singulas gestiuns. E quia, uschea tenor David Spinnler, detta eir üna pruna fich buns exaimpels. «Eu poss dir cler e net cha quist es ün sistem chi funcziuna bain. Nus vain desch partenaris i’l sectur da l’hotellaria ed ündesch partenaris producents. Quai sun insembel 21 affars ingaschats chi sun cun persvasiun noss partenaris e chi sun tuots insembel cuntaints cun nos sistem.»

Tuottas duos varts prontas per discutar

Cha l’üsch saja però «adüna avert, per quels chi vezzan ün problem», manaja David Spinnler plünavant ed agiundscha per finir: «Nus provain uossa dad eruir che concret chi sun ils criteris chi fan propcha mal il vainter e guardain lura co cha nus pudessan schoglier quista problematica.» Üna prüma sezzüda tanter la suprastanza da l’UMG e la Biosfera Val Müstair ha fingià gnü lö ed eir ils partenaris partents han signalisà üna tscherta bainvuglientscha per pussibels discuors. Dimena davo la crida vain la ria ed ingio chi plouva e splendura il sulai, as fuorma cuntschaintamaing eir ün arch San Martin da qualche vart. Forsa eir darcheu i’l cas dal «Hotel Sonnenschein» in Val Müstair.