Cumbatter la violenza cunter uffants
(anr/bt) En il rom da l’acziun internaziunala cunter la violenza vers dunnas ha la Chasa da dunnas dal Grischun preschentà in film che mussa ils effects da la violenza cunter uffants capitada en il ravugl d’ina famiglia. Bettina Melchior e Gion Duno Simeon han alura preschentà lur experientschas davart quest tema. Avant 10 onns è vegnida lantschada en Svizra la campagna «16 dis cunter la violenza envers dunnas». Quella cumpeglia mintg’onn 16 dis d’acziun davent dals 25 da november enfin ils 10 da december. Cun quell’acziun vegn tratg endament ch’ils dretgs da las dunnas èn part integrala dals dretgs umans: Ils 25 da november è il «Di internaziunal cunter la violenza envers dunnas» ed ils 10 da december è il «Di dals dretgs umans». La finamira da la campagna da 16 dis è da sensibilisar la publicitad per il tema «violenza cunter las dunnas» e da sviluppar mesiras da prevenziun. Durant questa campagna vegnan tematisadas la violenza e la discriminaziun da dunnas e fatg enconuschents ils posts da cussegliaziun. Per mussar vi sin las numerusas furmas da violenza vers dunnas e per render visibel che quai è in problem cun bleras fatschas vegn mess en discussiun mintg’on in tema particular entras las organisaziuns femininas. Quest onn ha la Chasa da dunnas da Cuira lantschà la campagna dals «16 dis» cun mussar in film en il kino Rätia da Tusaun, aschuntond ina discussiun publica davart il tema «violenza cunter uffants» cun il psicolog Gion Dunò Simeon e Bettina Melchior, la manadra da la chasa da dunnas.
«L’emprim ed il davos»
Kaspar Kasic è in filmist svizzer ch’ha realisà in respectabel dumber surtut da films documentars. Sco ultim ha el fatg l’impressiunant film «Das Erste und das Letzte» davart ils davos mains da vita da la psicologa turitgaisa Jacqueline von Kaenel. Grevamain malsauna dal cancer fa ella retrospectiva sin sia vita in pau nunusitada. Von Kaenel, sco feglia d’in bab svizzer ed ina mamma prussiana, ha passentà sia uffanza a Barcelona, lura anc sut il reschim sever dal general Franco. En la famiglia bainstanta dals von Kaenel regeva medemamain in reschim sever, essend omadus geniturs fitg rigurus cun lur quatter uffants ch’avevan be da funcziunar sco plaschaivlas mariunettas ch’i pudevan mussar a la societad sco uffants exemplarics che sunan instruments ed han success en scola. Kasic mussa quella praschun d’aur l’emprim be cun simplas penelladas sin in figl alv, accumpagnads da la raquintaziùn da Jacqueline von Kaenel ch’ins vesa en curtas sequenzas tranter tantas fotografias da ses temp d’uffanza, tut accumpagnà da fina musica classica sco che la famiglia von Kaenel avess pudì sunar. Von Kaenel discurra avertamain da sia malsogna e da la mort manaivla. Cun ina radicalitad nunspetgada sa regorda ella tuttenina da ses drama giuvenil: Ella aveva da patir da nundumbraivlas fridas e bastunadas surtut da sia mamma durant tut sia uffanza. En l’intervista chatta la moribunda la clav ch’enserrava sia vita: La mamma cun sia disciplina rigurusa prussiana ed il potent bab faschevan tut per pudair mussar uffants perfetgs. Ma davos quella fatschada perfetga sa zuppava oramai ina terribla tortura corporala e psichica. Quella ha destruì l’identitad da la matta ch’ha be pudì mitschar da questa praschun cun sa render en Svizra e studegiar psicologia. Ella è daventada ina psicologa d’uffants dumandada e mamma da dus fegls. Uss, en fatscha a la mort, emprova Jacqueline von Kaenel da chapir pertge che sia mamma era usche sadistica. Ma pertge, sa dumonda ella, è quell’enconuschientscha anc buna, ussa curt avant la fin da la vita? Questa tragedia commuenta l’aspectatur ed al mussa dramaticamain las consequenzas da la violenza cunter uffants.
La violenza cunter uffants è creschida
La Chasa da dunnas dal Grischun ha quest onn mess l’accent da l’acziun dals «16 dis» sin la violenza entaifer la famiglia. «Igl è in tema tabuisà», di Bettina Melchior, «che vegn taschentà per part per vita duranta.» En la discussiun menziuna Melchior cefras ch’illustreschan la violenza cunter uffants en Svizra. La retschertga fatga en clinicas svizras ils 2017 demussa ch’ils cas registrads d’uffants maltractads èn danovamain s’augmentads. Da 20 clinicas èsi vegnì annunzià 1730 cas. Quai è in augment da 10% envers l’onn passà. En quest connex vai per maltractaments corporals en 452 cas, da maltractaments psichics en 663 cas, da negligientscha en 337 cas, dad abus sexual en 271 cas. Dals uffants violads èn 44% mattatschs e 56% mattatschas. Quella repartiziun è restada la medema sco l’onn avant. Ma danov è mintga 6avel uffant maltractà pli giuven ch’in onn. Blers uffants pateschan er da la violenza tranter ils geniturs. Ils violaders èn per 83% confamigliars, per 9% enconuschents, e per gronda part èn quai umens. Ils 2017 èn morts trais uffants violads, tuts eran pli giuvens ch’in onn. Gion Dunò Simeon commentescha questas cefras uschia: «Quella statistica resguarda be ils uffants ch’èn vegnids tractads en ils spitals. Quai munta ch’il dumber real dals maltractaments è per ina buna part pli aut.» «Nus vain elegì il film da Kasic perquai ch’el mussa las consequenzas da la violenza entaifer las famiglias nua ch’er mammas pon esser violadras, betg adina be unfrendas da la violenza», argumentescha Melchior. «E nus vegnin a tractar quest tema uschè ditg enfin che la schientscha è sa derasada en la publicitad, quant donnegiaivla che la violenza cunter uffants è», conlcuda Simeon.
Gust da leger dapli?