Inamurà illas chasas e plazzas da Sent

Da Flurin Andry / ANR

Insembel culs turistikers han perits pella cultura tschernü vainch lös cun purtrets da cumün d’importanza naziunala. Ün da quels es Sent. L’Uffizi federal per cultura (UFC) s’ingascha eir pella protecziun e mantegnimaint da cumüns e citads veglias. El integrescha in seis inventar Isos purtrets da lös abitats chi sun degns da gnir mantgnüts. Quist inventar chi’d es gnü s-chaffi da l’on 1966 vain regularmaing examinà ed actualisà. Chenüns lös chi fan part e quals chi vegnan darcheu tuts our da l’inventar decida il cussagl federal. Actualmaing sun indichats in l’inventar federal Isos 1274 objects. I’s tratta per regla da lös abitats permanentamaing cun almain desch edifzis principals. Ün tal inventar da purtrets da lös chi cumpiglia tuot il pajais daja, sco chi scriva l’uffizi federal respunsabel, sün tuot il muond be in Svizra. Blers da quists cumüns e citads chi fan üna bella parütta nu sun amo uschè cuntschaints. Perquai han lantschà l’UFC e Svizra Turissem (ST) ün’acziun cumünaivla.

In tuot las regiuns linguisticas

Il proget as nomnna «Inamurà in bels lös»: Ils experts da la ST han, cul sustegn da l’UFC, tschernü 20 cumüns chi fan part da l’inventar federal Isos. Sper il potenzial turistic da quists lös hana eir guardà cha’ls cumüns as rechattan tuots lung il traget Grand Tour of Switzerland. Quel traget cha la ST ha s-chaffi ha üna lunghezza da var 1600 kilometers e maina tras tuot las quatter regiuns linguisticas da la Svizra. Implü han ils partenaris guardà cha’ls lös schelts (vair fanestra) resplendan eir la regiun, illa quala els as rechattan. «Il böt da l’acziun cumünaivla es dad üna vart da render attent plü ferm a la ierta culturala multifara chi exista in Svizra», scriva la ST, «e da tschella d’attrar daplü attenziun eir turistica als lös chi’s rechattan sper las destinaziuns turisticas fich cuntschaintas.»

«Üna nouva fantastica 
per tuot la regiun»

La tscherna da Sent ha fat grond plaschair eir a las collavuraturas e’la collavuratuors da la Turissem Scuol Samignun Val Müstair SA (TESSVM). «Id es adüna bel schi’s vain schelt per da quistas acziuns chi sun adüna eir plattafuormas fich bunas», disch la directura Martina Stadler. Dalet hana gnü eir cha Sent es l’unic cumün in tuot l’Engiadina chi fa part dal proget turistic-cultural: «Quai es ün’onur per nossa regiun ed eir üna conferma chi s’es in quai chi reguarda il svilup dals cumüns illa regiun sülla dretta via.» Per Sent significha la tscherna cha’l cumün survgnarà i’l prossem temp daplü visita da rapreschantants da mezs da massa. «Motiv d’avair temma cha’l cumün gnia causa quista schelta inuondà da giasts nu craja chi saja d’avair», disch Stadler. Ella manzuna ün ulteriur punct chi fa plaschair a la TESSVM: «Cha Sent es gnü tschernü es eir üna conferma cha no eschan cun nos argumaint da vendita exclusiv, l’uschenomnà Unique Selling Point ‘bels cumüns engiadinais’, sülla dretta via», declera la directura da la TESSVM, «eir ils experts da l’UFC ed ST sun sco chi han muossà da l’avis cha’ls purtrets dals cumüns engiadinais e quista cultura architectonica sajan alch special ed extraordinari.» Perquai cuntinuescha l’organisaziun turistica a lavurar «cun superbgia» in sia comunicaziun cun l’USP chi pertocca la bellezza dals cumüns engiadinais.