La citad vul spargnar tar la scola bilingua

Cuira vul stritgar l’instrucziun rumantscha sin stgalim superiur. Quella mesira è vegnida proponida en il rom d’il pachet che vul distgargiar las finanzas da Cuira. Tut en tut vai per 16 milliuns francs. Cuira vul d’in maun spargnar bundant 10 milliuns francs e da l’auter maun prender en radund 6 milliuns francs dapli. Uschia duai l’atgna finanziaziun vegnir rinforzada. En il messadi da 160 paginas al parlament da Cuira fa la suprastanza propostas nua spargnar, quai tranter auter era en la furmaziun. Uschia vul la citad stritgar tar las classas bilinguas. En il futur duai dar be pli ina empè da duas classas tudestg-talianas per annada, il rumantsch duai vegnir stritgà dal tuttafatg sin stgalim superiur ed era las uras da preparaziun da las scolastas e scolasts primars duain vegnir abolidas. Quai na spargnassia betg mo daners, mabain simplifitgass era l’organisaziun da l’urari e dal manaschi da scola, èsi scrit en il messadi.

Ils plans da la citad preoccupeschan la Pro Grigioni Italiano (PGI) e l’Uniun Rumantscha Cuira. Tuttas duas organisaziuns han tramess ina posiziun a la regenza da la citad. Per l’organisaziun linguistica PGI e per l’uniun da geniturs Uniun Rumantscha Cuira è quai in affrunt cunter las linguas minoritaras (guarda boxa).

«Signal preoccupant»

Per la secretaria generala da la PGI Elena Bertossa è la reducziun da la purschida in pass enavos: «Igl è in signal preoccupant, perquai ch’i pudess esser in emprim pass en direcziun d’ina reducziun successiva ed inacceptabla.» La scola primara bilingua tudestg-taliana sa chatta en la scola Rheinau, il stgalim superiur en la scola Giacometti. Per la secretaria generala è questa purschida in element impurtant per la preschientscha e l’instrucziun dal talian en il Grischun. «Quella pussibilitescha a quels che han ina colliaziun cun il talian da rinforzar quella. Ma surtut è quella purschida per uffants e famiglias che na discurran betg talian ina pussaivladad da s’avischinar ad ina da las trais linguas chantunalas», ha declerà Elena Bertossa envers l’agentura da novitads Keystone-SDA.

«Attatga sin la cultura ed identitad»

Per il president da l’Uniun Rumantscha Cuira Patric Collet èn las mesiras proponidas dal parlament da la citad da Cuira in’attatga sin la cultura e l’identitad rumantscha (guarda boxa). L’instrucziun bilingua tudestg-rumantscha sin stgalim primar sa chatta en la scola Lachen, quella dal stgalim superiur en la scola Quader. En la primara vegnan instruidas la mesadad da las lecziuns per tudestg e l’autra mesadad per rumantsch. Sin il stgalim superiur è la cumpart da las uras rumantschas mo marginala. «Nus avain ditg tschertgà soluziuns cun la citad e per fortuna èsi reussì d’almain avair las lecziuns dad art figurativ en rumantsch», ha explitgà il president da l’uniun a Keystone-SDA. Suenter ch’ins ha cumbattì onns a la lunga per ch’il rumantsch haja dapli preschientscha sin il stgalim superiur, datti uss in pass enavos. Tenor Patric Collet pudess la proposta per il stgalim superiur pretender ina midada da la lescha.

Las pretensiuns

Tuttas duas organisaziuns èn sa posiziunadas tar la citad da Cuira. La PGI ha manà discurs politics ed ha inscuntrà persunalmain il cussegl da la citad ch’è responsabel per il dossier. «Nus sperain che Cuira ed il Chantun s’occupian cuminaivlamain da la tematica e chattian soluziuns che na pussibiliteschan betg mo da mantegnair la purschida existenta, mabain era d’engrondir vinavant las contribuziuns finanzialas», ha ditg Elena Bertossa. Patric Collet da l’Uniun Rumantscha Cuira giavischa tranter auter che las uras da preparaziun per la magistraglia vegnian mantegnidas: «Sche questa mesira vegniss realisada, fiss la lavur anc main attractiva. Gia oz èsi difficil da chattar persunas d’instrucziun che discurran rumantsch.» Oz gievgia preschenta la citad ses pachet da spargn a las medias. Ils 3 da settember vegn alura il cussegl communal a prender posiziun.