Il pingpong va vinavon
Il pievel duei decider sur dalla cunvegna da prestaziun denter la SanaSurselva e la Reit da sanadad Surselva. Sco ils presidents da Laax e Schluein han gia pretendiu, propona quei da niev era la suprastonza dalla SanaSurselva. En siu scriver dalla jamna vargada dat lezza denton era anavos il bal: Laax e Schluein duein turnar ella corporaziun.
Entschiet ha ei la jamna vargada cun ina brev dils presidents da Laax e Schluein Franz Gschwend e Ralf Schlaepfer. Els han pretendiu dalla SanaSurselva denter auter ina votaziun all’urna: Sur dalla cunvegna da prestaziun dalla SanaSurselva culla Reit da sanadad Surselva stoppi il suveran decider, aschia il duo presidial.
Paucs dis pli tard suonda gia la risposta (mira era box) dalla suprastonza dalla SanaSurselva. In’jamna avon la radunonza da delegai dils 17 da settember 2026 propona era quella da suttametter la cunvegna da prestaziun al pievel, quei ils 29 da november 2026. Aschia sappien ins dar «la pli aulta legitimaziun democratica alla decisiun», sco la suprastonza scriva en sia brev. Sch’ei dat la fin da november ina votaziun, quei decida denton la radunonza da delegai dalla SanaSurselva – che savess tuttina approbar ni refusar la cunvegna da prestaziun.
Infobox: Duas rispostas negativas
En sia brev dall’jamna vargada ha la suprastonza dalla SanaSurselva rispundiu a duas damondas centralas dils presidents da Laax e Schluein. Aschia seigi ei actualmein buca previu d’adattar la clav da repartiziun per la finanziaziun (mira damondas e rispostas) cun integrar in ulteriur criteri, vul dir entradas ord ils tscheins d’aua. Ins vegli spitgar giu la revisiun dalla Lescha per promover la tgira da malsauns cantunala. Silsuenter sappi ins denton reveder la clav da finanziaziun ensemen culs statuts. La suprastonza dalla SanaSurselva vul era buca spustar la decisiun sur dalla cunvegna da prestaziun culla Reit da sanadad Surselva pervia dalla planisaziun da nova infrastructura. La regiun drovi pigl 1. da schaner 2027 ina basa organisatoria che funcziuna. La planisaziun d’infrastructura nova vegni elaborada naven da 2027 e seigi negin motiv per spustar la decisiun.
Ils commembradis ein sin meisa
Culla votaziun all’urna ei denton era la situaziun dallas vischnauncas da Laax e Schluein puspei setschentada sin meisa. Ellas ein extradas la fin digl onn 2025 ord la SanaSurselva e savessen damai buca separticipar ad in’eventuala votaziun dil pievel. La suprastonza dalla SanaSurselva propona perquei allas duas vischnauncas da reentrar ella corporaziun. Tochen ils 8 d’october 2026 stoppien Schluein e Laax decider en caussa per saver separticipar alla votaziun all’urna da fin da november.
La vischnaunca da Schluein stuess pia organisar aunc avon ina radunonza communala per decider sur dil commembradi. In’eventuala damonda da readmissiun tractass la radunonza da delegai dalla SanaSurselva ils 9 d’october. Il president communal Ralf Schlaepfer ei buca staus contonschibels per prender posiziun en caussa.
La situaziun da Laax ei ferton empau pli confusa, silmeins pil mument. Tenor la SanaSurselva ei Laax numnadamein aunc commember. Quei scriva la corporaziun da vischnauncas en sia brev: «La suprastonza dalla SanaSurselva considerescha l’extrada da Laax sco nunvaleivla.» Dad in auter avis ei Franz Gschwend. Sin damonda dalla FMR ha il president da Laax detg claramein: «Na, Laax ei buca pli commember dalla SanaSurselva. Quei ha la suprastonza decidiu.»
Constituziun communala ni lescha cantunala
Sco la suprastonza dalla SanaSurselva scriva, hagi la suprastonza da Laax denton buca la cumpetenza da prender ina tala decisiun. Quei tenor la Lescha da vischnauncas cantunala (art. 14): «En vischnauncas senza parlament communal astgan las persunas cun dretg da votar buca vegnir privadas dallas suandontas cumpetenzas: … decider da formar ina corporaziun da vischnauncas ni da separticipar ad ina tala respectivamein da sortir d’ina tala.» Sco a Schluein vess pia era a Laax la radunonza communala duiu decider. Quei ch’ei buca stau il cass.
La constituziun da Laax – ch’ei dil reminent pli veglia che la Lescha da vischnauncas cantunala – conceda las cumpetenzas denton empau auter. Tenor art. 46 hagi la suprastonza communala la cumpetenza da «decider davart la collaboraziun cun autras vischnauncas, corporaziuns ed instituziuns regiunalas». Mo tenor la hierarchia dallas normas prevala la lescha cantunala. Quei ha Simon Theus digl Uffeci da vischnauncas dil Grischun confirmau enviers la FMR: «Tier ordinaziuns imperativas sco en artechel 14 dalla Lescha da vischnauncas cantunala eis ei clar. La lescha cantunala prevala alla constituziun communala.»
Aschia ni aschia, pil mument ha la SanaSurselva turnau il bal tier las vischnauncas da Laax e Schluein. Ed il pingpong sa ir vinavon.
Gust da leger dapli?