Agid per pasturs inculpads
Dretgiras e procuras publicas chapeschian anc memia pauc da chauns da protecziun. Gliez di Martin von Wyl da «Herdenschutzhunde Schweiz» en connex cun la condemnaziun dal nurser sin la Motta Naluns da Scuol. L’organisaziun vuless gidar pasturs e pasturas che vegnan davant dretgira pervi dal cumportament da lur chauns.
Martin von Wyl maina l’organisaziun «Herdenschutz Schweiz». Pli baud aveva el sez chauns da protecziun. Trais giadas è el stà davant dretgira pervi dad incaps cun ses chauns. Mintga giada ha el gudagnà ils process. In advocat l’ha defendì. En pli è Martin von Wyl selvicultur en la Mesolcina ed abitescha a Soazza.
FMR: Tge pensais Vus da la condemnaziun dal nurser da Motta Naluns?
Martin von Wyl: En tals cas na savain nus mai, pertge ch’il chaun da protecziun ha fatg insatge. Il chaun na sa betg discurrer. Ins sa basa be sin quai che la persuna pertutgada di. E gliez è adina unilateral.
Interessant è gea che la dunna pertutgada n’ha en quest cas gnanc fatg ina denunzia penala. È la denunzia vegnida da la clinica d’animals?
Mintga medi u mintga veterinari è tenor lescha obligà d’annunziar morsas da chauns al veterinari chantunal.
Datti bleras condemnaziuns pervi da morsas da chauns da protecziun?
Nossa organisaziun intervegn be da paucs cas. Blers pasturs na san betg tge far, sch’i capita insatge. Els èn persuls e pensan ch’ina procedura na saja betg uschè nauscha. Ma lura vegn il cas davant las instanzas giudizialas. E là è la savida davart tge ch’in chaun da protecziun dastga e tge betg deplorablamain betg propi profunda. Ins sa basa lura, sco gia ditg, be sin quai che la persuna donnegiada di, empè da vesair la raschun per il cumportament dal chaun.
Pertge morda lura in chaun da protecziun?
In chaun da protecziun na morda betg simplamain uschia. I dat adina indizis, el mussa ils dents u metta enavos las ureglias. El sto – tenor lescha – proteger tut sur sasez sia scossa dad auters animals. Persunas che tegnan chauns a chasa interpreteschan savens fauss il cumportament da chauns da protecziun. Ellas manegian forsa ch’in chaun ri, sch’el mussa ils dents. Probabel ha il chaun da protecziun sin Motta Naluns inditgà al pitschen basset cun tals indizis: Ti n’has pers nagut si qua.
Ha il nurser fatg sbaglià insatge?
El ha perfin prendì il temp da render attent la glieud ch’i haja chauns da protecziun en il territori. El ha mussà sin las tavlas d’avertiment. Lura aveva il nurser anc auters chauns. Il chaun da protecziun n’ha pia betg gì problems cun auters chauns.
Il nurser n’ha gì nagina advocata u advocat che l’avess defendì tar la procura publica. Han ins laschà sulet il nurser en questa procedura?
Nus na savain betg, sch’i marscha ina procedura. Quai è in problem. Nus essan da preschent londervi da chattar ina soluziun. Pasturs e pasturas duain pudair serrar giu ina assicuranza per in’assistenza giuridica, sch’els tegnan chauns.
Ha Vossa organisaziun in advocat che enconuscha bain tals cas?
Nus lavurain gist cun in advocat vi da plirs recurs actuals che pertutgan chauns da protecziun. En l’avegnir vulessan nus porscher agid – ubain cun in’assicuranza u lura cun in advocat ch’enconuscha la materia.
Il nurser è vegnì condemnà en quest cas entras in mandat penal da la procura publica. Avess ina dretgira decidì auter, sch’il nurser avess recurrì?
En quest cas fissi stà d’avantatg, sch’il nurser avess prendì in advocat e fiss vegnì defendì endretg.
Tge consequenzas han talas condemnaziuns?
Uschia va nossa economia alpestra a perder. La Svizra ha decidì che nus veglian il luf. Il luf pertutga tuts, betg mo ils pasturs che pertgiran lur animals, mabain era ils bikers e quels che vulessan viandar en las muntognas. Perquai dovra toleranza ed acceptanza da mintga vart.
Co è quai da chapir?
Jau na poss oramai betg pli, sco anc avant ventg onns, filar da mintga senda giuador cun mes mountainbike. Jau na poss betg pli viandar sin ina senda, era sch’jau vuless exnum passar là tras, sch’igl ha in pastur ch’è sfurzà da pertgirar en quest lieu cun in chaun da protecziun sia scossa. Nagin pastur e nagin pur – danor quels che han fitg gugent chauns – na vuless stuair avair chauns da protecziun. Ma els èn necessaris, uschiglio perdan ins animals. Sche quai na funcziunescha betg, na datti nagina alpegiaziun pli, e nossa cuntrada muntagnarda crescha en.
L’uniun «Herdenschutzhunde Schweiz» è da chattar qua: www.cpt-ch.ch.
Gust da leger dapli?