A la tschertga dal pèr perfect
La segunda giada han ils Dis da litteratura gì lieu questa fin d’emna en la Postremise a Cuira. Ils fans da la litteratura rumantscha han giudì texts, poesias e musica sut il motto «pèr a pèr». In dals puncts culminants è stada la surdada dal Premi Term Bel la dumengia.
En il center dals 35avels Dis da litteratura questa fin d’emna en la Postremise a Cuira èn stads pèrs da tut ils geners: auturas ed auturs che scrivan ensemen, litteratura che s’inscuntra cun musica e differentas linguas che vegnan en dialog e natiralmain il Premi Term Bel.
Experiment e performanza
Il rom da la sonda dals Dis da litteratura è era quest onn stà in experiment litterar. L’autura e slammadra da poetry Selina Poo e l’autur Daniel Badraun han scrit in’istorgia, e quai da la damaun fin la saira, dad A fin Z – ed il public ha gì in pled en chapitel. A maun da votings ha il public pudì cundecider il svilup e la tempra da l’istorgia. La fin finala è naschida l’istorgia «Coc e cloc».
La sonda en damaun ha la performanza [tranter] da Janic Maskos e Bigna Guler cun text e tacts da l’orgelet da maun captivà il public en la Postremise. Suandada è ina preschentaziun da la publicaziun quadrilinga «Quattro lenzuola e una tela / Cater linzuei y na teila / Cuatri bleons e une tele / Quatter linzöls ed üna taila». Scrit ils texts han duas auturas e dus auturs per ladin dolomitan, furlan, talian e rumantsch.
Da «Papardets» fin «Carschen uost»
Nina Dazzi ha preschentà poesias ord ses cudesch «Papardets» als Dis da litteratura. Discutà cun l’autura davart il svilup dals texts, la lavur da scriver e las impressiuns ha Anetta Ganzoni. La poeta Nadia Rungger ha preschentà intginas da sias poesias ord ses nov cudesch «Cësa da lat dijes tu / milchhaus sagst du». Sin il palc sco era en ses texts ha l’autura midà tranter tudestg e ladin dolomitan ed ha mussà co che las duas linguas èn pèr e pèr en in dialog constant.
Il roman «Carschen uost» è vegnì scrit avant passa 40 onns dad Imelda Coray-Monn. El tracta tematicas sco la rolla da la dunna, crisas psichicas ed aspectativas dal conturn, pia temas ch’èn ozendi fitg actuals. Fatg giu la pulvra al relasch da l’autura sursilvana ch’è morta il 2009 han Viola Cadruvi e Rico Valär. Els èn era stads part da la discussiun da podi davart il roman «Carschen uost» ensemen cun Renata Coray, ina da las figlias dad Imelda Coray, e l’archivara Silke Redolfi. Angela Collenberg ha prelegì or dal cudesch.
Il pèr perfetg
La sonda dals Dis da litteratura ha finì cun la tschertga dal pèr perfect. Quatter pèrs ineguals han cumbattì a moda ludica in encunter l’auter. La concurrenza e show è vegnida moderada da David Flepp aka Dave Flapperman. Selina Beghetto e Jürg Gautschi han cuntinuà lur istorgia da l’experiment litterar dals ultims Dis da litteratura: Toni e Kim eran s’inscuntrads en il tren che ha gì ina panna. Il public è vegnì a savair ch’ils dus auturs han filà e cuntinuà cun l’istorgia. Il segund pèrin sin tribuna ha fatg onur al chantadur ed artist Paulin Nuotclà ch’è mort il matg 2026: La solista Sara Bigna Janett ha chantà ensemen cun cabarettist Flurin Caviezel a l’accordeon. Els han laschà reviver la musica da l’artist barmier, inqual memoria dal pionier rumantsch ed era textà da nov.
Il terz pèrin è s’inscuntrà en il tren da Turitg a Cuira e seseva in visavi l’auter cun pregiudizis. È el forsa in gangster ed ella ina dunna ritga? Romana Ganzoni ha scrit ed Ivo Orlik aka Giganto tadlà beats e lavurà vi da ses pli nov rap. Cun discurrer han els percurschì ch’els èn omadus Rumantschs, van en patria e scrivan gugent – ma en divers stils. L’inscunter ha inspirà ils dus passagiers per lur viadis e lur stils da scriver. Laschà buglir la Postremise ha ils Janetts sco ultim pèr perfect. Sin il pli tard, cura che DJ Giannex, Gian Andri Janett ed il saxofonist Domenic Janett han fatg musica da party, avessan bleras e blers en sala probabel gugent sautà.
La litteratura d’uffants en il center
Ils ultims dus onns sajan stads impurtants per la belletristica per uffants e giuvenils cun diversas novas publicaziuns. La litteratura per uffants survegnia dentant magari in zic pauc attenziun. Quai ha ditg Karin Kohler-Pattis la dumengia als Dis da litteratura. Ella è responsabla per l’ediziun da cudeschs d’uffants da la Chasa Editura Rumantscha. Ensemen cun ils auturs Daniel Badraun e Fadrina Hofmann e la moderatura Gabriela Holderegger-Pajarola han els discutà davart las sfidas ed ils plaschairs da scriver ed edir cudeschs d’uffants. Als Dis da litteratura èn vegnidas preschentadas duas novas ediziuns per uffants: il dicziunari d’uffants cun illustraziuns da Cilgia Zangger ed «Il chastè magic» da Viola Cadruvi.
Cuntents cun l’occurrenza
La finiziun e culminaziun dals 35avels Dis da litteratura è stada la surdada dal Premi Term Bel a Claudia Cathomas (guarda boxa).
Gianna Duschletta e Rico Valär dal comité d’organisaziun èn cuntents cun ils Dis da litteratura 2026. Il lieu d’occurrenza a Cuira en la Postremise saja ideal e cunzunt la sonda saja la sala stada emplenida bain, la saira schizunt vendida ora. Ina cifra exacta da visitadras e visitaders na possian els però anc betg dir.
Il Premi Term Bel va a Claudia Cathomas
Mintga dus onns vegn surdà il PremiTerm Bel a chaschun dals Dis da litteratura. Ils tschintg texts nominads per il final da quest onn èn vegnids preschentads e prelegids la sonda en la Postremise a Cuira:
- «Smaccaudenter» da Claudia Cathomas
- «La serp» da Sidonia Pazeller
- «Petricor» dad Annatina Nay
- «Sainza puncts» da Romedi Arquint
- «Transzendent» da Martina Cantieni
La giuria cun Anita Capaul, Marietta Cathomas Manetsch e David Truttmann ha elegì il text da Claudia Cathomas sco meglier text che gudogna il premi principal. Il text persvadia cun sia credibilitad psicologica e cun observaziuns dal mintgadi fitg precisas. Il text tutgia il cor, uschia ch’i fetschia bunamain mal, ha argumentà la giuria. «Il text mussa cun ina gronda spessadad emoziunala ed ina autenticitad frappanta quant datiers e tuttina dalunsch ch’ins po esser sco pèrin en ina famiglia», ha ditg Anita Capaul da la giuria dal Premi Term Bel. Ella sezza na saja betg stada uschè persvadida da sa participar al Premi Term Bel, ha ditg Claudia Cathomas cun pigliar encunter l’onuraziun la dumengia. Sia sora haja stuì persvader e motivar ella.
Il premi dal public ha Sidonia Pazeller gudagnà. Il premi principal è dotà cun 3000 francs, quel dal public cun 1500 francs. (rtr/fmr)
Las prelecziuns dals tschintg texts èn da chattar sco videos sin la pagina rtr.ch. Plinavant pon ins era leger ils texts sin la pagina dad RTR.
Gust da leger dapli?