Lectura rumantscha

parter

Surcuolm è en ils top-ten

Gea, mintga vitg grischun n’è betg ina perla! Ma jau na vuless ussa betg far ina hitparada cun ils pli trids vitgs dal chantun. Per quai ma manca il curaschi! Però schain uschia: Surcuolm sin la spunda umbrivauna en Surselva vegniss tranter ils top-ten. U cun ils pleds da l’anteriur chanzlist: «Pertuccont architectura havein nus cheu a Surcuolm denton gia uss buca bia da porscher.» Ussa è numnadamain en vista in nov grond project a Surcuolm. Era cun quella surbajegiada resta il vitg en ils top-ten!

Il motor è rut

Ti enconuschas segir e franc era da quels runals da cult ch’èn adattads surtut per uffants, sco per exempel quel da Valtgeva a Sedrun. U lura La Péra a Trun. Ed anc pli exotic: il runal a Casaccia (avert mo mintga terz enviern!). In tal runal da cult è quel da Survih a Samedan. Però ussa è rut il motor – e la stagiun è finida!

La Gelgia fa naiv

Cun l’aua dals flums grischuns vegn fatg electricitad – silmain cun ina buna part dals flums. L’aua da la Gelgia che cula tras Savognin vegn era duvrada per far naiv. Ella vegn pumpada sin la muntogna e cumprimida e smatgada tras ils bischens per far naiver. Naiv artifiziala or dad in flum, quai è plitost insolit en il Grischun. Ma atgnamain è era naiv mo ina furma dad «energia», numnadamain energia per il turissem.

Cuntravent cunter rodas da vent

Energia vuless ins era producir sin il Term Bel, la muntogna che furma gea il cunfin tranter las anteriuras Trais Lias dal Grischun. Il concern Axpo vul montar sin il «Dreibündenstein» pliras rodas da vent giganticas. Il project è vegnì preschentà la primavaira passada. Entant sa fan valair vuschs criticas.