Lectura rumantscha

David Truttmann
FMR

David Truttmann/FMR

Oz po la Lectura Rumantscha propi survegnir il bul «100% rumantsch». I va numnadamain per istorgias che dattan rumpatesta a tes e mes pievelet.

Ina luuuuuuuuuuuuuuuunga radunanza

Per il solit n’èn radunanzas da delegadas e delegads da la Lia Rumantscha (LR) betg insatge enorm spectacular. Bleras formalitads statutaras, magari in’elecziun pro forma dad in suprastant e lura anc sut varia 2-3 dumondas particularas. E gia datti in bun gentar. Ma questa sonda è la radunanza a Samedan propi stada lunga e spectaculara. Quai ha da far cun la preistorgia: La suprastanza ha relaschà curt avant la delegada ses secretari general Markus Solinger ed ha preschentà ina nova structura organisatorica. En pli serra il quint 2025 da la LR cun in brav minus, era sch’el è vegnì pulstrà cun reservas. Il basegn da far dumondas e dad exprimer critica envers la suprastanza e la gestiun da la LR è pia stà grond questa sonda.

In’ambassada per Rumantschas e Rumantschs

Ina radunanza main conflictuala ha gì la nova «Ambassada Rumantscha Turitg». Sco sch’ella na fiss insumma betg pertutgada dals scumpigls actuals rumantschs, ha ella gì gievgia passada sia radunanza constitutiva. La nova uniun vuless realisar a Turitg-Oerlikon in lieu da sentupada – e quai en ina surbajegiada ch’avess dad esser fitg rumantscha en avegnir. Forsa pudess quai gea esser in exil per persunas malcuntentas cun las discussiuns tar la Lia Rumantscha?

Scumpigls pli sanguinus

Ma las cuntaisas rumantschas actualas èn gea paun e pischada en cumparegliaziun cun conflicts sanguinus en il Grischun avant passa 200 onns. P.ex. avevan ils «Franzos» arsentà dal 1799 l’entir vitg da Mustér. Questa stad sa regorda in gieu liber da quella tragedia. Malgrà ils trists schabetgs da quella giada, sa legran acturas ed acturs da mussar lur teater al principi d’avust a Mustér.

Jau giavisch en mintga cas a l’entira Rumantschia in di plain pasch ed armonia, senza scumpigls. Surtut betg da quels sanguinus.