• Fundaziun medias rumantschas
  • Abunar la newsletter «Lectura Rumantscha»
  • Chalender
Logo FMR
  • Tut
  • surregiunal
  • Surselva
  • Grischun Central
  • Engiadina
  • Newsletter

Lectura rumantscha

venderdi, ils 25 da settember 2026
David Truttmann
FMR

Nomen est omen: Questa lectura è scritta en lingua rumantscha, bain cler? Quai prend jau talmain a cor che jau tematisesch la lingua en pliras colurs e tonalitads.

Il material pluriling

Has ti gia vuschà? Per posta? U has ti bittà la busta en la chartera da la chanzlia? Ni vas ti a votar ed eleger tut classic a l’urna questa dumengia? Gia avant circa in mais has ti survegnì il material da votar cun cedels e missivas. Per rumantsch u tudestg? E sche rumantsch, en tge varianta? En Engiadin’Ota è quai detg cumplex, sco che nossa collega Anna Bott ha constatà cura ch’il material da votaziun è arrivà tar ella. Ma savevas ti che en Engiadin’Ota survegnan mo var 5 % da las votantas e votants il material en lingua rumantscha?

Il material da votaziun da l’Engiadin’Ota. Foto: Anna Bott

Midada da lingua

Forsa è ella stada la suletta cussegliera naziunala en l’istorgia svizra che ha discurrì il tipic dialect da la Bregaglia, il «bargaiot». Per verifitgar quella tesa ha ussa mancà il temp. Anna Giacometti (PLD) ha en mintga cas annunzià da vulair chalar cun sia carica parlamentara a la fin da november. Quai fulla via per l’anteriur cusseglier guvernativ e collega da partida Christian Rathgeb. Quel ha bain fatg intensivamain curs da sursilvan e discurra fitg bain rumantsch. Ma «bargaiot»?

La cussegliera naziunala Anna Giacometti remetta ses uffizi sin la fin da november 2026. Foto: Claudia Cadruvi

Rumantsch ha quarta prioritad

«I fissan era cuntents cun reverendas che na discurran betg rumantsch!» – Quai ha respundì mes collega Toni Vinzens suenter sia retschertga en connex cun las plazzas vacantas da reverendas en il Grischun. Las plaivs refurmadas fissan gia mo cuntentas dad insumma pudair engaschar ina persuna che tgira las olmas en lur rayon. Las qualitads linguisticas avessan pir quarta u tschintgavla prioritad. Basta refurmà.

La baselgia reformada da Sagogn (davon), cul clutger dalla catolica (seniester).
La plaiv refurmada da Sagogn-Laax-Falera tschertga in plevon ni ina plevonessa (silla foto dretg la baselgia refurmada da Sagogn, davostier quella catolica). Foto: Augustin Beeli

Il «Hansdampf» surmiran

Per tudestg datti la moda da dir divertenta dal «Hans­dampf in allen Gassen». Per rumantsch datti intginas variantas: il «Gion dapertut» ubain il «Jon battastrada». Ma insaco na ma quadran quellas denominaziuns. Il «Hans­dampf» è simplamain meglier. Ma dapi che jau hai legì il purtret dal «Hansdampf» surmiran Flavio Sterli hai jau chattà la soluziun: il cherli! Ed en quest cas vai perfin en rima: Il cherli Sterli.

In «Hans­dampf» ed in cherli – Flavio Sterli da Jona e Savognin. Foto: Claudia Cadruvi

Perquai per finir anc in bun verset rumantsch che tracta nossa lingua: «Per rumantsch as poja tour per mans üna pruna. E per rumantsch as poja eir laschar chi tuna!» – Sche insatgi sa danunder che quel verset vegn, grazia per indicaziuns!


Abunescha la Lectura Rumantscha.

logo gasetta
logo gasetta

Las linguas naziunalas sut squitsch

Nagina lingua naziunala sco lingua estra en scola e l’iniziativa «200 francs bastan» – Anna Giacometti e Martin Candinas han prendì posiziun sco represchentants da…
Olivia Portmann-Mosca/FMR, ils 25 da settember 2025

Stafla dus da l’ultim rumantsch

Bainbaud vegni a dar dapli glisch sin las intrigas ed ils secrets da la famiglia Durisch. L’istorgia da la pli gronda chasa da medias dal…
Olivia Portmann-Mosca/RTR/FMR, ils 23 da settember 2025

Novas tablas digitalas a Glion

Biaras uniuns, fatschentas ed intepresas dil maun public han fatg diever ils davos 12 onns dallas tablas digitalas da reclama allas entradas ost e vest…
Martin Gabriel/FMR, ils 23 da settember 2025

In onn grass per l’Arena Alva SA

La Gruppa Arena Alva SA ha giu in bien onn da gestiun. Denter auter grazia alla natira, respectiv a duas nevaglias digl unviern vargau. Quei…
Augustin Beeli/FMR, ils 23 da settember 2025

Navigaziun dad artitgels

« enavos 1 … 229 230 231

Gust da leger dapli?

  • La Pagina da Surmeir
  • Posta Ladina
  • La Quotidiana
  • RTR
  • Impressum
  • Protecziun da datas
Logo FMR Logo FMR